Stadsleven

Verhuisd

2008-02-22T01:29:00.003+01:00

Leuk dat je leest! Vanaf vandaag ben ik verhuisd naar www.stadsleven.net. Je kunt mijn oude adres blijven bezoeken, maar gezelliger is het je links aan te passen en je RSS-lezers up te daten met bijvoorbeeld http://www.stadsleven.net/?feed=rss2. De kozijnen worden nog gelakt, maar misschien merk je dat niet eens.

Postkantoor

2008-02-18T00:02:00.002+01:00

Achter de balie van mijn sigarenwinkel annex postkantoor staat een man met het soort doorsnee uiterlijk dat je soms op straat ineens als verdacht voorkomt. Hij draagt altijd zwarte truien en weet tussen de op, achter en onder de toonbank uitgestalde waren feilloos de pakjes Camel Light te vinden.

Er zijn in dit postkantoor altijd twee wachtenden voor je. Vandaag zijn het twee plat-Amsterdamse vrouwen met vettige gezichten als van een veertienjarige. Ze verdringen elkaar voor een flirt met de postzegelverkoper.

Zonder meer bedient hij de eerste van een vette knipoog. Zij betaalt, draait zich om om te vertrekken en vergeet haar exemplaar van 'Mijn Geheim'. "Kaik nauw! Moetudeizenietmeineemah?" Zij reageert met langgerekte uithalen, waarop de tweede dame pardoes haar kleingeld onder de toonbank laat rollen. De hilariteit groeit. Zij wuift met haar hand, zij schudt met haar geblondeerde kapsel. Op de kleine meter die er aan ruimte voor de toonbank is staan beide dames wijdelleboogs nog net niet op elkaars voeten, terwijl de sigarettenspecialist grossiert in gebbetjes.

Als de buurtvrouwen dan eindelijk hun plaats in de rij hebben verlaten hangt er de ongemakkelijke sfeer van de wegebbende lach. Om de stemming er in te houden vraag ik maar eens om postzegels. Mijn importaccent ontlokt de balietronie niets dan omgangsvormen.

Uitkering

2008-02-11T17:40:00.000+01:00

Maandenlang ziek zijn brengt mij in interessante situaties. Zo heb ik deze week geconstateerd dat mij slechts schulden resten en besloten een beroep te doen op de Nederlandse welvaartsstaat. Prompt wachtte me een horde inquisiteurs die wilden weten hoe ik tot nu toe mijzelf had weten te onderhouden en of ik geen geheim eigen vermogen achterhield op de Kaaimaneilanden. Ik vatte de rol van verdachte-tenzij-anders-aangetoond lichtjes op, het is vast regel eerder dan uitzondering dat men het sociale stelsel tot het uiterste probeert te tarten. Vrolijk vulde ik een eindeloze stroom vragen in op een blitse internetsite, over mijn arbeidsverleden en -toekomst. Conform de dreigende geboden belde ik binnen twee dagen voor het maken van een afspraak. Een persoonlijk rendez-vous leek me een adequate stap na al die digitale communicatie.

Na veertig minuten tramzitten (enkele reis) werd ik binnengeleid bij een door het roken grauwgekleurde mevrouw, die mij drie vragen stelde (die ik al tweemaal eerder had beantwoord) en toen een vervolgafspraak wilde maken. Ik informeerde maar eens waarvoor de huidige afspraak eigenlijk diende? 'Om een vervolgafspraak te maken', zo reageerde zij. Het was de genadeslag. Mijn toch al zwakke gesteldheid maakte het me onmogelijk op mijn stoel te blijven zitten. Terwijl ik op de grond stortte wist ik nog net haar voor dit doel handig bijelkaar gebonden haren te grijpen en haar hoofd met een smak op de tafel te doen belanden.

Nadat wij beiden weer rechtop zaten en ik mij verontschuldigd had voor mijn abrupte reactie, volgende keer neem ik een doktersverklaring mee, danku, deed zij alsof zij haar zin verder had willen afmaken. 'Om een vervolgafspraak te maken, waarop u dan documenten meeneemt en we een formulier gaan invullen'. Opgelucht dat ik ons deze moeite zou kunnen besparen, stelde ik voor dat zij me het formulier maar vast meegaf, want een blik op de lijst met documenten leerde me dat ik die met gemak zonder de persoonlijke begeleiding van vandaag had kunnen verzamelen en reeds in de aanslag had kunnen hebben.

Zuchtend van ongeloof vond zij het welletjes. 'Mevrouw, ik heb u net uitgelegd', ik herkende een cursus klantvriendelijkheid, 'dat deze afspraak er is om een vervolgafspraak te maken. U denkt zeker dat het formulier invullen makkelijk is.' Vertwijfeld sloeg ik mijn ogen ten hemel. Had zij dan werkelijk niet in een van de digitale documenten gezien dat ik een hogere opleiding heb afgerond? Weliswaar niet met bijvakken formulierkunde, maar wie mijn eindscriptie er op naslaat ziet dat ik uitblink in jargon en verwijzingen. Maar, zo verzekerde ze mij, zij had momenteel hoe dan ook geen tijd om de betreffende papierstapel op te halen. Deze afspraak was immers slechts bedoeld voor het maken van een vervolgafspraak en het overhandigen van een lijst met noodzakelijke documenten. Ik opperde nog wat officiële papieren waar zij mij de volgende keer liever voor had willen terugsturen, maar die zij na enig aandringen aan de lijst toevoegde.

Zij zweeg veelbetekenend en ik concludeerde dat het onderhoud ten einde was. Met veel gevoel voor etiquette - je wilt tenslotte toch graag geld - stak ik mijn hand naar haar uit. Ze verwaardigde zich al zittende haar arm te verheffen. De deur had zij nooit achter ons gesloten. Er waren vijf minuten verstreken. Ik nam dezelfde tram terug.

Turkije

2008-02-04T18:36:00.000+01:00

Naarmate we oostelijker gaan wordt het landschap steniger. Met stofwolken zoals in stripverhalen in je voetsporen, zelfs als je langzaam rondsjokt. Deze grijsheid biedt een fantastisch contrast aan de rode vlaggen die veelvuldig wapperen. En die wonderbaarlijkerwijs hun kleur behouden, terwijl onze haren in razend tempo verbleken en onze kleren een waas van stof verzamelen.

Hier, op de bank rondom een kraan, zitten drie vrouwen met zanderige slippers en pikzwarte voetzolen. Het voortschrijden van de tijd is alleen te meten aan het aankomen en vertrekken van de minibus de bergen in. Uitlopers van het Taurusgebergte, waarop het Turkse leger met letters in Hollywood-stijl heeft geschreven: "wij zijn sterk, wij zijn dapper, wij zijn gereed".

Het is augustus. Een maand eerder dreigde het leger een coup te plegen naar aanleiding van de bedreiging die premier Erdoğan vormde voor de seculiere Turkse staat. Zo'n beetje een maand later vallen Turkse militairen Noord-Irak - de facto Koerdistan - binnen en voeren er ook vandaag nog luchtacties uit (veel rondom de in dit gebied verblijvende PKK heeft eveneens een hoog Hollywood-gehalte, zo blijkt wanneer onze vriendelijke gastheer ons een dag eerder kennis laat maken met de anti-PKK-film op YouTube).

In dit centrum van militaire paraatheid informeert een visser of we een bootje willen huren voor op het meer, maar vergeet aan te dringen als we weigeren. Een van de vrouwen zet met lome bewegingen haar blote voet naast zich op het bankje en kromt haar tenen. Zelfs de wespen zijn onschadelijk, ze eten alleen maar gras.

Slofsok

2007-12-13T13:01:00.000+01:00

Midden in de nacht knipte ik nietsvermoedend het licht aan en stond oog in oog met een muis (heel kort, dat wel, hij was snel verdwenen). Liever had ik het niet geweten en zo vermeden dat ik vol plichtsbesef om half vijf alsnog de afwas ging doen. Waarschijnlijk was het niet eens nodig geweest, want nog geen dag later vulde de geur van dode muis mijn huis.

Omdat wierook en open ramen geen soelaas boden volgde ik het geurspoor. Dat doodliep in een hoek. Dus trok ik een dag uit om alles onder mijn bed en achter alle kasten vandaan te halen. Maar ik was bij het vallen van de avond slechts omringd door langvergeten foto-albums en stofnesten.

Onafgebroken niezend legde ik mij neer bij nog een paar dagen lijklucht en hervatte mijn dagelijkse bezigheden. 's Ochtends altijd eerst even de sloffen op zijn kop houden in verband met schorpioenen, elke dag 200 gram groente, netjes het papier van het overige afval scheiden.

En zo gaat dat dan - voor je het weet is het nauwelijks meer voorstelbaar dat er zich een incident heeft voorgedaan.

Omdat ik natuurlijk niet al te neurotisch wil worden leek vandaag mij een goede dag om mijn zojuist ontwaakte voeten niet in mijn sloffen te schuiven, maar in mijn slofsokken. Afgezien van het vinden van het complete paar - de ene helft lag deze keer in de gang, de andere naast mijn kussen - kost dat meestal weinig moeite. Maar vandaag stuitte mijn voet halverwege op iets harigs.

Mijn adem stokte. Je zult het altijd zien: één keer van de routine afwijken en je sterft aan een vogelspinnenbeet. Bang voor wat ik aan zou treffen schudde ik eerst eens zachtjes met de sok. In opperste concentratie hengelde ik mijn hand naar binnen. Klaar om datgene wat ik zou grijpen direct met een grote boog het open raam uit te keilen. Oh, nauwelijks durfde ik een blik te werpen op de sok-indringer. Tussen mijn wimpers door, mijn hoofd afgewend, nam ik dan toch de contouren waar.

Ik sidderde. Uit de slofsok van naast mijn kussen viste ik de muis. Het is een wonder dat ik nog niet lijd aan een afschuwelijke lijkziekte. Voortaan klop ik ook al mijn sokken uit.

Vieze woorden II

2007-12-08T01:10:00.000+01:00

zich beseffen - contaminatie van 'zich realiseren' en 'beseffen', gebruikt om duidelijk te maken dat iemand iets doorheeft:

"Ik besef me dit nu pas" (ik besef dit nu pas).

"Hij besefte zich dat hij met ongepoetste schoenen nergens zou worden aangenomen" (hij realiseerde zich dat zijn cv alleen niet zou volstaan).

"Wij beseffen ons terdege dat u lang moet wachten, maar helaas zijn wij wederom niet in staat geweest het probleem op te lossen" (wij realiseren niks).

Vieze woorden

De onverschillige wereld van liberale seks

2007-11-24T14:18:00.000+01:00

De vrouw als gestandaardiseerd lustobject duikt de laatste tijd - naast in tijdschriften en op billboards - op in een gestage stroom reportages en rapporten (zoals Sunny Bergmans documentaire Beperkt houdbaar en Ariel Levy’s Female Chauvinist Pigs: Women and the Rise of Raunch Culture). Daarin wordt uit de doeken gedaan hoe vrouwen zich laten beïnvloeden door beelden van perfecte modellen en maar wat graag onder het mes gaan om net zo ‘standaard’ te worden. Er wordt in beschreven hoe vrouwen zichzelf vrijwillig reduceren tot hun cupmaat en haartint. En we worden bekend gemaakt met televisieprogramma’s waarin studentes, aangemoedigd en gadegeslagen door toevallige mannelijke passanten, uit de kleren gaan voor de camera. Sex sells, of het nu auto’s zijn of zonnebrillen. Maar die seks voldoet wel aan uniforme richtlijnen. En één daarvan, de belangrijkste wellicht, is dat het erotiek met een bepaald soort vrouwen in de hoofdrol betreft.

Ik kan me voorstellen dat velen zich opwinden over de manier waarop de huidige generatie omgaat met de erfenis van de Dolle Mina’s en de Suffragettes. In weerwil van hun testament, presenteren hedendaagse vrouwen zich als hersenloze Barbiepoppen ten dienste van de man. En mannen laten het zich welgevallen. De vanzelfsprekendheid waarmee beide seksen hierover de schouders ophalen raakt aan de kern van het probleem dat ik zie.

Ik maak me niet in het bijzonder druk om ordinaire kledingvoorkeuren of rijk geïllustreerde mannentijdschriften. Wat ik me wel afvraag is wat voor maatschappij het is waarin deze verschijnselen floreren. Laat ik eerlijk zijn; wat ik constateer is een algemeen nadeel van het liberalisme. Maar de gevolgen ervan zijn op dit specifieke gebied extra groot. Het is het probleem van de onverschilligheid.

De ware liberaal heeft een standaard reactie paraat in respons op allerhande onverstandige dingen die mensen doen: ‘laat ze, ze hebben er toch zelf voor gekozen?’ Zolang mensen met hun gedrag niemand schade toebrengen, is in de liberale filosofie zo’n beetje alles geoorloofd. Wat de liberaal zich ondertussen liever niet afvraagt, is of alles een vrije keuze kán zijn. Wie dat wel doet maakt het zichzelf moeilijk consistent liberaal te blijven.

Het is mijn overtuiging dat lang niet alles wat een vrije keuze schijnt te zijn ook daadwerkelijk een vrije keuze is. Daarom is het niet altijd juist om - op zijn liberaals - alles te tolereren zolang het geen overduidelijke schade aan derden berokkent. Het simpelweg afwenden van het hoofd voor het op zichzelf staande leed van de medemens is niet altijd rechtvaardig. Dat wél doen, dat is volgens mij een verwerpelijke vorm van onverschillig zijn.

Ondanks die zwakte lijkt het liberalisme mij in veel gevallen een prima zienswijze. Zo niet in het geval van de geschetste cultuur van glimmende, naakte vrouwenlijven.

Het is geen illusie dat sexy vrouwen macht hebben. Heren die zich full-time bezighouden met het voeren van oorlog en het draaiend houden van de wereldeconomie blijken even gevoelig voor vrouwenbenen als kroeglopers en arbeiders. Mata Hari, Josephine Baker en recentelijk CIA-agente Valerie Plum en Carice van Houten in Zwartboek zijn daarvan het bewijs. En vrouwen hebben best in de gaten dat er een rechtevenredig verband bestaat tussen de hoeveelheid aandacht die ze krijgen en de mate waarin ze seks uitstralen. Niet alleen kunnen vrouwen beter beleggen dan mannen, ze weten zichzelf en ieder product waar ze overheen gedrapeerd liggen handig aan de man te brengen. Of het nu om shampoo gaat, vakantiereisjes of individuen, de commerciële kracht van seks is ongeëvenaard. En omdat er dus dat standaard beeld van seks bestaat wat in de reclame- en tv-wereld zeer succesvol is gebleken, streven vrouwen er vooral naar daar op te lijken.

Het gevolg zijn onderling inwisselbare, enigszins vulgaire meisjes. Allemaal zijn ze bang niet in het middelpunt van de mannelijke aandacht te staan. Geheel vrijwillig kiezen ze er vanaf de brugklas voor zich mee te laten voeren in onderlinge concurrentiestrijd, zoals Levy beschrijft: "Ik wilde altijd dat alle jongens mij de leukste vonden. [...] Ik raak heel erg overstuur als jongens andere meisjes aantrekkelijk vinden. Want die aandacht wil ik hebben." En dat is niet eens verrassend. Wie kent er nog militante feministes die voor de rest van hun leven zichzelf willen redden en mannen afwijzen die om hen geven?

Ziehier de paradox. Meisjes die zich massaal optuigen en uitzuigen om bewonderd en geliefd te worden. Die zich stuk voor stuk in het publieke domein begeven als een zo getrouw mogelijke kopie van Carmen Electra of Jenna Jameson. Die om het hardst schreeuwen: ‘Houd van mij! Ik ben inwisselbaar!’

Voor mannen geldt: hoe meer van dit soort dames, hoe beter. Het stemt tevreden uitzicht te hebben op de bilspleet van suggestief tegen elkaar aan dansende vrouwen in met bier doorweekte t-shirts. Dat soort meisjes zijn vast wel ergens voor in. En dat klopt: op de juiste feestjes gaan ze gerust op de dansvloer op de knieën.

Maar zo'n dienstbare houding stemt op den duur alle partijen treurig. Bang om ingeruild te worden vreest de vrouw voor haar mascara, maakt zich zorgen om het vet op haar bovenarmen en onthoudt zich van een mening. Bijvoorbeeld Anne in het boek van Levy:

"Anne maakt geen schunnige filmpjes van zichzelf die ze op internet zet. [...] Maar de rol die ze speelt is wel een belangrijk deel van haar leven. 'Ik heb echt het gevoel dat ik in het verleden zo met mijn uiterlijk bezig ben geweest dat ik nu bang ben voor een relatie die gebaseerd is op wat er binnen in mij zit,' zei ze.
Haar uiterlijk en de reactie daarop is voor Anne altijd de hoofdzaak geweest. Als de aandacht voor haar uiterlijk een soort hobby van haar was - als ze voor haar plezier met kleren bezig was en naar de sportschool ging - dan zou het proces zelf haar beloning zijn. Maar ze sprak over haar bezigheden als sisyfusarbeid, iets waarmee ook veel van haar vriendinnen zichzelf hadden opgezadeld."

Of neem het vijftienjarige meisje in de film Beperkt houdbaar dat uitlegt dat ze zich altijd zo onzeker voelt als ze samen met haar vriendje in een ruimte is, omdat ze de hele tijd denkt dat ze een vaginacorrectie moet ondergaan om prettig gezelschap te worden.

En dat maakt ook mannen niet gelukkig. Een weinig representatieve steekproef onder bekenden bevestigt mijn vermoeden: er is een verschil tussen waar mannen van houden en waar ze van willen houden. Eenmaal de buit binnen gaat die vervelen als er niets aan valt te ontdekken. Want uiteindelijk bestaat er geen echte liefde voor massaproducten. Niemand hecht werkelijk waarde aan een spijkerbroek, een blikje cola of een krant. De teddybeer van vroeger lag dan wel in veelvoud bij Intertoys, het was juist het losse oor wat hem onmisbaar maakte. Vrienden blijven prettig gezelschap, omdat ze tot op zekere hoogte onvoorspelbaar zijn. En de geliefde blijft alleen leuk als ze authentiek is.

Dat de samenleving inmiddels naast identieke winkelstraten ook inwisselbare individuen aflevert, is een symptoom van een generatie die geen intrinsieke belangstellingen meer heeft en alleen bezig is met op effectieve wijze aandacht trekken. Mensen die geen eigen persoonlijkheid willen hebben, die juist door toneelspel zo min mogelijk uniek willen zijn, kunnen uiteindelijk onmogelijk van elkaar houden. En mensen die niet echt om elkaar geven vormen geen prettige wereld. Een onverschillige wereld komt dichter in de buurt.

Eerder gepubliceerd in De Redenaar, juni 2007; Waterstof, november 2007

Gemeenschap

2007-10-31T22:07:00.001+01:00

Min of meer in het verlengde van de vraag naar of er een Nederlandse identiteit bestaat (zie Máxima) ligt de vraag of Nederland een gemeenschap is. Het is handig om je een gemeenschap te voelen, want dan doe je over het algemeen net wat meer voor elkaar. En misschien is het wel makkelijker om je een gemeenschap te voelen als je een gedeelde identiteit hebt. Of liggen de verbanden allemaal net andersom? Hoe het ook zij, het gemeenschapsgevoel doet zich in Nederland als ik het goed zie met regelmaat gelden. Bij de begrafenis van André Hazes, op de verjaardag van de koningin of bij de een of andere sportfinale.

Of op de pont van Amsterdam-Noord naar het Centraal Station, de laatste van vannacht, waar zich op het dek een wat uitgelaten massa heeft verzameld. Opgetogen na een avond festivalbezoek met vrienden en drankjes. En als vanzelf worden wij allemaal bekenden van elkaar. Wij stoten elkaar aan en glimlachen, want wij waren bij dezelfde voorstelling. Wij praten nog wat na met diegenen die we vanavond voor de eerste en laatste keer zien. Over de boot, over een opvallende straatartiest. En we wijzen, want kijk: daar komt een immens gevaarte aan.

Het reusachtige schip dat als vaste aanlegplaats de steiger naast het Muziekgebouw heeft en daar vele meters bovenuit torent, ligt nu midden op het IJ. Sterker nog, het vaart, heel langzaam, maar bewegen doet het. En het is nog gigantischer dan gedacht, hoger dan een flatgebouw en zeker imposanter dan de pont. Een meter of twintig boven de waterspiegel kunnen we mensjes onderscheiden. Cruise-gangers, die een laatste blik op de achterkant van de stad werpen. Jammer voor hen. Wij zwaaien als één hand (onmogelijk zo'n verschijnsel te negeren) en roepen niet.

Je kunt je niet welkomer voelen bij een afscheid. En wij niet eensgezinder.

Vrouwen

2007-10-24T00:21:00.000+02:00

Het schijnt een desastreuze uitwerking te hebben op vrouwen dat zij overal geconfronteerd worden met beelden van rimpelloze, stralend kijkende reclamemodellen. De gemiddelde vrouw kan niet anders dan zich er voortdurend van bewust zijn dat ze niet tot de mooiste procent van haar soort behoort. Dat is uiteraard niet eerlijk, dus de derde feministische golf lijkt langzaam aan te komen rollen. Het is slechts wachten op de manifesten die ook de portrettering van de vrouw als een wezen dat zich met liefdevolle glimlach door huiselijke en andere ongemakken heen manoeuvreert aan de kaak stellen. Hardnekkige kalkaanslag? Om knakworst bedelende kinderscharen? Voor de rest van je leven incontinent? De filmvrouw ziet het als een manifestatie van onvoorzien geluk dat je maar beter kunt koesteren, maar een dergelijke levenshouding ben ik in het echt nog niet tegengekomen. Net zo min als mensen lijkend op reclamebeelden, wat vast komt doordat die na grondige manipulatie weinig meer van doen hebben met de realiteit.

Tot de nieuwe generatie feministen daadwerkelijk voet aan de grond krijgt spendeert menig meisje, misleid door al deze fictie, wel handen vol geld aan het in de juiste vorm krijgen van geest en lichaam. Ook ik heb een abonnement op de sportschool. Voor de vorm, maar dan in overdrachtelijke zin. Ik vermoed dat ik bij de vooruitbetaling ervan dacht dat het niet lang meer kon duren voordat ook ik last zou gaan krijgen van een groeiend minderwaardigheidscomplex. Maar het had vooral tot gevolg dat elke confrontatie met een gladgestreken, deodorant aanprijzende dame die in een bushokje op me neerkeek mij pijnlijk bewust maakte van het geld dat ik ook naar Afrika had kunnen sturen. Het werd tijd om het ding toe te passen.

Bijvoorbeeld in een of andere collectieve springles. Begeleid door iemand in een pak, vrij naar Jane Fonda. Met haren waarmee ze zich zonder meer weer buiten kan vertonen na een uur springen. Zij lijkt trouwens in het geheel niet aangedaan door een uur springen. Ze kan niet alleen springen en tegelijkertijd instructies geven, ze kan ook ondertussen meezingen met de muziek. En terwijl ik na een minuut of twaalf moet concluderen dat er niks afschuwelijkers bestaat dan deze ultieme non-bezigheid, handhaaft zij een stralend humeur en vertelt nog eens een leuke anekdote uit haar spannende leven.

Na afloop van het uur neem ik afgepeigerd plaats in het bushokje. Voor zo ver ik in het spiegelende glas kan zien ben ik er hoogstens op achteruit gegaan. Ik kijk nog eens goed naar het model dat daar hangt. En ik besluit dat het beter is wekelijks een avond bankhangend met veel ongezonds naar knappe actrices te staren dan een sportkaart in gebruik te nemen. Dat laatste is niet alleen fysiek, maar ook mentaal desastreuzer dan alle perfecte plaatjes bij elkaar opgeteld. Die mogen dan nep zijn, dat soort vrouwen bestaat blijkbaar wel degelijk echt.

Koekjes

2007-10-16T22:26:00.001+02:00

Het werd nogal warm in de bakkerij in de Haarlemmerstraat. U weet wel, daar waar de beste croissantjes van Amsterdam worden verkocht en de vaste klanten een portret aan de muur krijgen. En als u het niet weet, stelt u zich dan witte zwembadtegels op de vloer voor en tafeltjes die thuishoren in de snackbar, waaraan altijd wel iemand de krant zit te lezen.

Hoewel deze bakkerij een reputatie voor croissants heeft, schuilt achter de Franse naam stiekem gewoon een gastarbeider-bakker. Het personeel staat klanten net zo makkelijk te woord in het Nederlands als in onverstaanbaar, niet-Indo-Europees. En tussen de meergranen ongesneden tegen de muur liggen pides.

In de vitrine van de toonbank ligt al wat zoet is. En dat is nogal wat: zo'n beetje elke notensoort kan worden verwerkt tot een koekje, om van andersoortige zoete brokken maar niet te spreken.

Voor de deur knikt een heer op leeftijd de aanlopende klanten toe. Te warm voor hem in de zaak. Begrijpelijk, want zo rond lunchtijd komt de hele buurt hier voor een saucijzenbroodje of appelflap en wringt net zo lang tot de smalle doorgang tot achterin de zaak optimaal is volgepakt met mensen.

En niet alleen de middenstand stilt hier haar honger. Vandaag staat een vrouwtje met dun permanent en een roze trainingsjack om tien over half een begeesterd naar de eindeloze rij koekjes te wijzen.

"Mag ik er daar misschien eentje van proeven? Oh lekker! Doe daarvan maar drie ons."
"Zo mevrouw, drie ons?"
"Ach weet u, die doos is nog niet vol, doe er nog maar een paar bij. En die?", zij wijst naar het tweede koekje van links, "Die lijken mij ook wel lekker, misschien daar ook drie ons van. Of zou dat te weinig zijn?"

De veertien wachtenden na haar beginnen langzaam luide conversaties te voeren die hun ongeduld onmogelijk onopgemerkt kunnen laten. Een zojuist binnengekomen man probeert nog wat kataif veilig te stellen, maar de laatste verdwijnt in een doos voor haar. Het personeel - eerst nog in de veronderstelling dat het een winstgevende dag zal worden - ziet de klandizie voor de lunch onverrichter zake het pand verlaten. Tot na een minuut of tien de heer zijn hoofd om de hoek steekt. "Zal ik het nu maar eens betalen?"

Moraalridster

2007-08-02T22:36:00.000+02:00

Op haar stoep hangen drie jongetjes. Duidelijk nog door hun moeder gekleed, net hoog genoeg om in de Python te mogen. "Mevrouw... mevrouw!", het klinkt als nu of nooit, "Heeft u misschien een sigaretje?"

Gezien hun jeugdige onschuld is zij zo goed te antwoorden. "Natuurlijk niet, roken is hartstikke vies."

Dat hadden ze niet verwacht. Terwijl mevrouw haar vuilnis in de container kiepert besluiten ze tot plan B: "Heeft u dan misschien hasjiesj? (de nieuwe generatie en haar straattaal ook)."

- "Nee, ook niet."

- "Rookt u mevrouw?"

Ze was hen al bijna weer vergeten, de post in haar rechterhand wekt de indruk dat ze probeert op tijd te zijn voor de brievenbus die straks wordt gelicht. Terwijl ze doorstapt roept ze "ik rook niet, van roken ga je dood." Dan draait ze zich om, haar linkerhand in de zij en spreekt de aanstaande jeugddelinquenten met priemende nonchalance toe: "Zouden jullie ook niet moeten doen."

"Gaat u nu de politie bellen?" - Schrikken ze daarvan nu echt? - "Het was maar een grapje! U gaat toch niet de politie bellen?"

"Nou", de woorden komen een stuk trager dan de pas, "dàt weet ik nog niet."

Uitleenbalie

2007-07-24T01:22:00.000+02:00

Het automatische uitleensysteem van de bibliotheek doet het niet, dus censureer ik ouderwets mijn titels op mogelijk suffe onderwerpen of te pretentieuze auteurs voordat ik me aansluit om de boeken bij de balie te laten afstempelen.

Er is maar een iemand voor mij, duidelijk met de ambitie een boek per dag te lezen. Ze staat er dan ook al een tijdje. Voor het geval haar leestempo in de praktijk tegen zal vallen vraagt ze de meneer van de bibliotheek om een bonnetje met de uiterlijke terugbrengdatum. Maar ook de bonnetjesmachine is buiten werking.

"Ik kan het wel voor je opschrijven", stelt de bibliotheekmeneer voor. En hij schrijft op een papiertje: '13 augustus, boeken terug!'

Zij knikt instemmend en hij voegt toe: 'En succes met zwemmen!'

"Ik ben ook nog jarig", merkt het meisje op.

Vooruit, de felicitaties belanden op de achterkant van het briefje. Ze wordt negen. En ze verdwijnt razendsnel naar buiten.

"En jij", mijn beurt, "ben jij binnenkort jarig? Nee zeker? En je gaat vast ook niet zwemmen?"

Ja, zo'n persoonlijke notitie zou ik wel willen, maar een geschikte reden schiet me inderdaad niet te binnen.

Servie VII: Kosovaarse kinderen

2007-07-16T13:58:00.000+02:00

Gemiste kans voor de Servische publieke omroep, waar deze week een programma genaamd ‘Leven in de kooi’ (of iets van gelijke strekking) werd uitgezonden. Deze kooi maakte geen deel uit van een decadent spelprogramma, maar betrof de isolatie van Kosovaars-Servische kinderen.

De setting: klein jongetje op schommel die door de camera geïnterviewd wordt. “Wat eten jullie meestal?” “Aardappels.” Iets groter meisje op schommel, na close-up van prikkeldraad met daarachter fladderende vlinder: “Ik ben bang als er vreemde auto’s langskomen, misschien komen ze me kidnappen.”

Dan over naar de studio, waar zes kinderen in de leeftijd van negen tot dertien jaar in grote stoelen zijn gezet, toneelverlichting op hun hoofden. Zij worden door een nepblondine in kort zwart aan een kruisverhoor onderworpen. Haar houding is continu gebogen om op stoelhoogte te kunnen converseren, haar armen aanhoudend gekruist. Zij werkt bij iedere vraag zo veel mogelijk alle zes de kinderen af, die overeenkomstig hun rol het ene door sociale druk ingegeven antwoord na het andere oplepelen en er niet voor terugdeinzen hun leeftijdsgenoten exact te herhalen. Wijze kernwoorden: angst en vrijheid.

Fysiek onpasselijk word ik van dit programma. Het publiek onthaalt de juiste reacties met applaus. En waar nodig ontlokt de presentatrice ze middels insinuerende vraagstellingen aan de jongens en meisjes. “Hoe is het leven voor jou? Is het zwaar?”, “Huil je wel eens?” (Jongens: neuh, meisjes: ja, maar ik weet niet meer waarom), “Als er ’s winters geen stroom is heb je het zeker erg koud?” Als een strenge schooljuffrouw wijst ze haar slachtoffers aan, een droog ‘ok’ na ieder antwoord.

Kinderen op grote podia die doodernstig beweren: “Mijn wens voor de toekomst: dat ik weer kan lachen”, kan ik niet serieus nemen. Dat is jammer, want ongetwijfeld leiden zij geen eenvoudig (of luxe) leven. Maar breng dat dan eerlijk in beeld – laat de jeugd een vrij rond-de-tafel gesprek voeren, schotel de kijker een documentaire voor waarop van het door Albanezen omringde dorp meer te zien is dan de schommel. Alles overtuigender dan minderjarigen als propaganda-instrument voor de camera te drijven.

Servië I: democratie
Servië II: de Chinezen komen
Servië III: on the road
Servië IV: democratisering
Servië V:welkom
Servië VI: kokend

Servie VI: kokend

2007-07-11T18:29:00.000+02:00

Deze stad kookt. Zomers van gemiddeld dertig graden en straten geplaveid met asfalt laten de lucht trillen. Heel langzaam, want de lucht is zwaar van uitlaatgassen. Er rijden hier zoveel auto’s dat het voor voetgangers op plaatsen waar stoplichten ontbreken nauwelijks mogelijk is een zebrapad over te steken. Tot halverwege gaat nog, maar weinig dapper worden we vanaf daar weer naar de stoep gedreven waar we vandaan kwamen.

Wie gewend is geraakt aan het buitenland en terugkeert klaagt: het stinkt hier! Lopend over straat word je soms overvallen door de lucht van gistend vuilnis, nergens te zien, maar duidelijk in de buurt. Oksels van obers die al uren kopjes op tafel zetten zijn bedwelmend.

Het kookt, het broeit en het lijkt alsof iedereen daardoor na zonsondergang met hernieuwde energie de straat op gaat. Alle miljoen inwoners van Belgrado verzamelen zich dan op de boulevard van Knez Mihailova. Een parade van ijsjeslikkende mensen, kleine kinderen aan de hand van hun ouders. Ze bedelen om popcorn die in doorzichtige bakken rondspringt. De geur ervan de bovenste laag van vele, daaronder pizza met dikke bodems van wit brooddeeg en – bijna tastbaar – geroosterde maïskolven.

Een massa plakkerige mensen in de laatste bus. Zweet, hormonen, slaap. Voor een keer bezorgt de benzinedamp een interessante afleiding.

Om twaalf uur ’s nachts binnen, eindelijk weer lucht die voornamelijk bestaat uit kleurloze stoffen om in te ademen. Dan dwarrelt er wat rond. Het zwelt aan tot een dichte paprikawalm. Dunne, groene pepers, als ik het goed zie. ‘Ach’, zegt mijn oma, ‘dat zijn de benedenburen. Die staan op de raarste tijden in de keuken. Tussen elf en acht wordt er een daltarief gerekend voor stroom. Die vrouw staat soms om vijf uur ’s ochtends op om het avondeten alvast klaar te maken. Alsof ze daarmee miljoenen kunnen besparen!’

Juist. Deze stad kookt.

Servië I: democratie
Servië II: de Chinezen komen
Servië III: on the road
Servië IV: democratisering
Servië V:welkom
Servië VII: Kosovaarse kinderen

Servie V: welkom

2007-07-10T00:30:00.000+02:00

“Het maakt mij niks uit, maar ik zit echt op 16D.”

Het was niet eenvoudig aan een ticket te komen. Doorverbonden met een medewerker van de vliegtuigmaatschappij wekt de bestemming de nodige verwarring. “Waar gaat u naartoe” “Belgrado” “Ik bedoel welke plaats gaat u naartoe?” “Belgrado” “België?” “Belgrado, de hoofdstad van Servië” “… Waar ligt dat?”

Het maakt mij ook niet uit, maar kijk, ook op mijn vliegticket staat 16D als stoelnummer.

Desondanks gaan een paar honderd emigranten meerdere malen per week met deze maatschappij – en nog een paar honderd andere met andere maatschappijen – terug naar hun thuisland, waar ze landen op Nikola Tesla Airport, Belgrado dus.

Daar is het een onduidelijke drukte, met mensen die door dezelfde deuren van en naar hun vluchten lijken te gaan. Geen €3,30 voor een kopje koffie, maar eenvoudige ‘Turska’ die wordt geserveerd in cafeetjes die gebouwd zijn op kleine podia tegenover de douane. Een tafeltje of zes per podium. Een roodbont kleedje op ieder tafeltje. En rook. Veel rook. Een van de dingen waarin men hier nog lekker de eigen slechte gang gaat. Zie ook de autogordels, die hoogstens bij het passeren van een politiewagen voor de schijn in de juiste positie worden gehouden.

Er is veel bagage en we wachten lang. Het departement ‘lost and found’ onderhoudt een uitgebreide collectie volgepakte koffers. De bezitters ongeduldig naar huis gegaan.

Alles hier is grijs. De lucht grijs van rook, de bagageband van stof. De vrouwen ogen grijs, vooral als ze geblondeerd zijn hebben ze asgrauwe gezichten. En de kleren van de reizigers komen in grijstinten, of beige, of iets anders onbestemds.

Daartussen een nieuwe, kleurrijke balie: ‘Welcome in Serbia’, naast een levensgrote afbeelding van een beroemd Servisch icoon. De twee Belgen die me nog even in verwarring wisten te brengen (automatisch identificeerde ik hun dialect als een Belgisch klinkende variant van Servisch) zijn toch toeristen. Hun t-shirts rood. Maar het enthousiasme ten spijt is de balie onbemand.

Servië I: democratie
Servië II: de Chinezen komen
Servië III: on the road
Servië IV: democratisering
Servië VI: kokend
Servië VII: Kosovaarse kinderen

Te-goed

2007-06-30T21:26:00.000+02:00

Tussen de zich naar de trein spoedende medewerkers van ministeries die naar de achteringang van het station van Den Haag golfden, leek zijn kleding het meest passend bij het weer. Hoewel een tot de knie afgeknipte spijkerbroek natuurlijk na de jaren negentig zelden meer in het openbaar wordt gezien, zeker niet bij mannen met lange, grijze baarden.

Hij schudde met een kartonnen bekertje, precies bij de deur. Zijn gezicht was geplooid in diepe verontwaardiging en zelfs al was ik te ver om zijn woorden te kunnen verstaan, de toon waarop hij een tirade afstak leek met de stand van zijn wenkbrauwen in overeenstemming.

Voor zoveel chagrijn bij een helblauwe hemel kon ik nauwelijks sympathie opbrengen. Welk groot onrecht was deze man ten deel gevallen? Stond hij door de in al te grote snelheid langswandelende forenzen op de tocht? Meende hij recht te hebben op entreegelden van elke reiziger die het station binnen wilde? Ik bezag de groezelige sokken in sandalen en besloot hem niet de minste hoofdknik toe te sturen terwijl ik door deze enige ingang in de buurt de stationshal zou betreden.

Met schuldbewust gezicht kwam een pakdragende man van de kant van de perrons tegen de richting van de massa in rennen. Zijn broekspijpen fladderend rond zijn onderbenen terwijl hij mij de pas afsneed. Kordaat wierp hij een hand kleingeld in de beker, keek de zwerver recht in de ogen, keerde honderdtachtig graden en sprintte weg.

Terwijl zijn rode rugzak in de richting van spoor zeven verdween, voltrok zich het equivalent van de baby die een speen krijgt toegestopt. De verwarde meneer ontspande zijn houding en de uithalen van misgenoegen verstomden. Het was bijna alsof het een ingestudeerde scène betrof. Maar misschien ging het inderdaad om een op de valreep nagekomen belofte.

Misschien wel niet gebeurd

2007-06-25T11:21:00.000+02:00

Het moet zwaar zijn als moderne vader. Op het schoolplein met grote ogen te worden aangestaard door de schare thuisblijfmoeders. Zij kennen elkaar nog van zwangerschapsgymnastiek. En ze praten over televisieprogramma’s die parallel aan Studio Sport worden uitgezonden.

Gezeten op hun bakfietsen met daarin zestig kilo aan kinderen. Eenmaal op gang gaat het vooruit. Waarom werk jij niet, dit behoort ons toe.

Het is een bescheiden neerbuigende blik die hem meestal wordt toegeworpen. Een voorzichtige lach, soms, het zou maar misverstanden wekken. Aan zijn kant van de openbare toiletten zelden een verwisseltafel voor luiers gezien.

Zijn buggy is nog van de oude stempel. Geen fancy vering of blitse kleuren, onmogelijk open te klappen met één hand. Zoontje van twee stevig ingesnoerd.

En dan toch, terwijl de eerste kinderen naar buiten stromen, een aardig gesprek. Moeder uit dezelfde klas. Vast nieuw in de buurt.

Wat een moment om de gevulde buggy tegen de grond te laten kletteren. Nog even balancerend op de achterwielen, dan onvermijdelijk tegen de vlakte. Waarna zó snel rechtop – “oeps” - dat de peuter vertwijfeld besluit zijn mond te houden.

Een paddestoel in het zwembad

2007-05-16T20:11:00.001+02:00

Tijdens het spitsuur behandel ik de Albert Heijn als het vijfentwintigmeterbad. Heel diep ademhalen, recht vooruit kijken en in één ruk door naar de kassa. Daar is de rol bonnetjespapier op en iemand is zijn bonuskaart, een pak yoghurt of beide vergeten. Maar omdat ik totaal zen ben met mijn omgeving, dat wil zeggen alle aanwezigen achter imaginaire bomen en lantaarnpalen wegdenk, stoor ik mij daar absoluut niet aan. Nee hoor.

Als er op zo’n moment voor je in de rij een jongeman zijn uiterste best doet je recht in de ogen te kijken, daarbij mijn inderhaast voor zijn hoofd gedachte reclamebord straal negerend, rest niks anders dan alle overgebleven energie te steken in een zo onbenaderbaar mogelijke houding.

Wij kennen elkaar niet en dit is niet het moment voor small talk. Zie je wel dat ik slechts de culinaire dissonanten citroensap en een half brood zal aanschaffen? Mijn belangrijkste hobby is plafondstaren. Trouwens, let een beetje op de zojuist vrijgekomen ruimte op de lopende band!

Dat zeg ik allemaal niet natuurlijk. Ik bevind me niet in de supermarkt, ik bevind me in een bos. Al deze mensen zijn giftige paddestoelen. Wie praat er nou tegen een paddestoel?

Dan beweegt de paddestoel zich en tovert een lach op zijn gezicht die de volledige ruimte tussen zijn oren opvult. Zijn blik is hoopvol gericht op de minimalistische inhoud van mijn mandje. En mijn boodschappen sluiten zich aan op de band richting kassajuffrouw. “Ga jij maar eerst.”

Nu moet ik uit mijn rol vallen en iets fatsoenlijks doen. Maar ik verslik me in de vriendelijkheid. Dat ging bij de zwemles toch beter.

Huishoudbeurs

2007-03-01T17:55:00.000+01:00

Het journaal bracht laatst belangrijk nieuws. Bezoeksters van de huishoudbeurs werd in een korte reportage gevraagd naar hun financiële geheimen. Uit onderzoek was namelijk gebleken dat vrijwel niemand volledige openheid over zijn financiën geeft. En inderdaad, desgevraagd bekenden de meeste vrouwen dat ze wel eens kassabonnetjes verscheurden of nieuwe kledingstukken een paar weken in de kast lieten hangen om vervolgens te zeggen: “oh, maar dat heb ik echt al heel lang!”

“Waarom dan?”, vroeg de nieuwsgierige reporter. “Omdat”, zo was het antwoord, “mijn man het nieuwgekochte anders vast veel te duur vindt.” Met moeite wist ik te voorkomen dat ik de inhoud van mijn theekopje naast mijn mond goot. Hebben deze vrouwen dan geen geld wat ze naar eigen inzicht mogen uitgeven? Hun aanwezigheid in de RAI op een doordeweekse dag voorspelde niet veel goeds.

Net zo min als er veel goeds valt te verwachten van de wens van regeringspartij ChristenUnie om de grondwet een beetje te wijzigen. Eerder opperde de partij die graag meewerkt aan 'de herontdekking van een gezonde samenleving' al een constitutionele preambule om de christelijke grondslag van Nederland te benadrukken. Deze week betoogde een woordvoerder op de radio dat het goed zou zijn wat belangrijke mensenrechten in de Nederlandse grondwet op te nemen. Meer in het bijzonder het recht op leven, van de bevruchting tot de dood.

Hoewel het respecteren van leven in principe prijzenswaardig is kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat de partij met 'de ambitie om christelijke waarden te vertalen in normen voor de overheid en de samenleving' via deze omweg alle inwoners van de Nederlandse staat tot het naleven van dat recht wil verplichten. Met name waar het ongeboren leven betreft heeft dat ingrijpende gevolgen, vooral voor vrouwen en kinderen wiens levenslopen zo bijzonder verstoord kunnen worden. Afgebroken studies, gedwongen ontslagen en getraumatiseerde jongeren zijn het gevolg.

Een doordachte zet. Wie is er nu tegen leven? Wie is er nog tegen mensenrechten? Waarom eigenlijk niet ook het in 1966 door de VN vastgelegde mensenrecht op het stichten en onderhouden van een gezin toevoegen?

U voelt wel aan wie uiteindelijk het meest van dit soort artikelen profiteert. De op dit moment zes zetels grote ChristenUnie. Maar waarschijnlijk voornamelijk de huishoudbeurs.

Intelligent design

2007-02-19T10:38:00.001+01:00

De nieuwe minister voor Onderwijs spreekt zich nog een paar dagen niet uit over het beleid van zijn voorganger. Ik zou nauwelijks verrast zijn wanneer hij intelligent design vervloekt en zich in de rest van de ideeën van Van der Hoeven al evenmin kan vinden. De komende jaren zal hij waarschijnlijk zijn straks te ontvangen erfenis zo snel mogelijk verkwisten.

De kans bestaat dat een andere nalatenschap op een gelijke manier vernietigd zal worden. Rijkbouwmeester Crouwel heeft gezaghebbende personen verzameld in een helikopter en een nieuw perspectief op Nederland gepresenteerd. Eentje waarbij haarscherp duidelijk wordt hoe landelijke groenstroken veranderen in ordinaire gezinstuinen na de komst van een praktisch Gamma-tuinhuis. Waar industrie de verder onbruikbare snelwegberm verrommelt en waar straten ontsierd worden door jongeren die niet netjes in het gelid staan, maar in ongeordende clusters voor de deur van coffeeshops op de grond spugen.

Het nieuwe kabinet besluit dat dergelijke organisch gegroeide, en dus functionele, constructies een opfrisbeurt behoeven. Zogenaamde ‘oude wijken’ –die eigenlijk relatief nieuw zijn- zullen gedeeltelijk gesloopt en heropgebouwd worden tot ‘kansenzones’. Want Osdorp lijkt niet genoeg op de grachtengordel. En niet alleen wat het stratenplan betreft. Ook de mensen: die dragen vaker hoofddoeken, zijn armer en vooral dikker. Onderzoek waarin wijken met brede lanen en ruime parkeergelegenheid werden vergeleken met binnenstedelijke gebieden hebben het bewezen: zodra de omgeving leuk is om doorheen te wandelen en de auto toch nergens past, zorgt de fiets voor lichaamsbeweging.

Hoe is de binnenstad zo’n gezellige mengelmoes van bouwmaterialen en kromme steegjes geworden? Niet door toedoen van een planner met een geodriehoek, een esthetisch ideaal en een heli, maar door totale anarchie. Precies datgene wat de in hoge mate van bovenaf ontworpen ‘oude wijken’ tot nu toe ontbeert. En precies datgene wat door sloop en wederopbouw niet alsnog zal plaatsvinden.

Gelukkig is eveneens besloten dat Schiphol niet verder geliberaliseerd zal worden. Dat kan betekenen dat als omwonenden hard genoeg klagen over overlast de overheid –als grootaandeelhouder- het vliegveld zal dwingen tot minder vluchten, andere routes of beperkte vliegtijden. Het zou verstandig zijn de aanvliegroutes vanaf dan alleen nog maar over geometrische veldjes te leiden. Zodat politici niet misleid worden door een misplaatste liefde voor symmetrie en een vooringenomenheid met intelligent design.

2007

2007-01-11T15:01:00.000+01:00

De modder van de verbouwing op het station koekt in dikke plakken in het profiel van mijn zolen, om straks in mijn huiskamer weer los te laten. Geroutineerd beklim ik de fietsenflat op zoek naar mijn rijwiel. Roestig en zonder bel tref ik hem verstrengeld in zijn buren.

De zon schijnt, het net aangebroken jaar is een verhaal waarmee het nog alle kanten op kan. Op weg naar huis na feest buiten de stad schrijf ik de introductie.

Voor het stoplicht wacht ik achter een meisje met tussen broek en schoen een stukje bibberend bloot been. Daarop de contouren van een grijnzende doodskop. Absoluut geen passend teken bij haar gezicht met hamsterwangetjes en de pomponnen aan haar muts. Op een van de vergane stikkers die op lantaarnpalen en verkeersborden kleven is nog net het toepasselijke nummer te lezen van een winkel die adverteert met ‘tatoeage verwijderen?’.

Die stikker zat er van de zomer ook al. Niks verandert in een stad, niet de ligging van de hoofdstraten of de locatie van het station. En zelfs niet de elektronicawinkel waar de neonlichtreclame bleekjes achter het raam flikkert. Behalve de ‘a’, die blijft uit. Net als vorig jaar.

Op de weg staan grote dozen die op 31 december waarschijnlijk garant stonden voor knetterende vuurfonteinen, maar mij nu bij herhaling uit mijn fietsverstrooiing laten opschrikken.

Ik ben niet de enige verstrooide. Voor mij stapt een jongen uit de bus. Zonder dat hij het merkt verliest hij zijn strippenkaart. Ik stop en loop hem achterna: “je verliest iets!” Vriendelijk kijkt hij om, pakt de kaart van mij aan en zegt: “Bedankt, maar deze was vol”, terwijl hij hem opnieuw loslaat.

Verder rijd ik. In slowmotion voorbij fladderende plasticzakken proberen zich door de spaken van mijn fiets te vlechten. Een week was ik weg uit Amsterdam en met de ogen van degene die terugkeert constateer ik: het is allemaal zó 2006.

Feestdagen

2006-12-28T23:04:00.000+01:00

Met de eerste ijzige zonnestralen zichtbaar in het oosten moet ik nog een paar adressen langs voor ik me tot volgend jaar in mijn Laplandse residentie terugtrek. Wat restwoningen van mensen die niet aan kerst doen, maar je weet maar nooit hoe ze daar dit jaar over denken.

Bij de meeste adressen twijfel ik niet over de situatie. Vliegt me eenmaal door de schoorsteen een donkere rookwalm naar de keel, dan besluit ik op het laatste moment het pakje met de wollen wanten te vervangen door iets passenders. Tref ik een voor tweeën gedekte tafel met de flessen leeg en de glazen nog halfvol, dan weet ik dat ik even goed moet nagaan of ik de juiste sok aan het vullen ben. Ik constateer hier één bekering (met kerststal, koningen nog niet gearriveerd), twee wilde drinkgelagen en een onduidelijk geval.

Het is Marina. Zij zit ineengedoken op de bank. Rondom in de kamer liggen kaarten met engeltjes en sneeuwpoppen en soms met vroom zingende kinderen.

In de keuken registreer ik het bewijs van pogingen tot het bereiden van dingen waar een keukenmachine voor nodig is. Een patroon van rode spetters siert alle vier de muren. Het gevecht met de scharrelkalkoen heeft wat schampsporen achtergelaten. Het beest bevindt zich bibberend in een hoekje.

Op het televisiescherm wisselen de hoogtepunten van Jensen, Dancing on the Stars en the Sound of Music elkaar af. Halverwege de muur heeft het plakband waarmee de lampjes vast moesten zitten het opgegeven. Ze flikkeren zenuwachtig mee met het televisiebeeld.

Het is duidelijk dat Marina aan het bekomen is van een elektrocutie door de kerstverlichting. Haar haren verwilderd, haar ogen zijn wijd opengesperd.

Zo nu en dan grijpt ze een kaart uit de stapel, vouwt hem open en maakt een grimas naar de tekst.

Zij kan wel een paar weken rust gebruiken. Uitzicht op oneindige sneeuwvlakten, het geluid van dartelende rendieren op de achtergrond. Ik kijk naar Rudolph. Vastbesloten niet meer dan het absoluut noodzakelijke gewicht te trekken schudt hij resoluut nee. Terwijl we opstijgen wens ik haar het nieuwe jaar.

Stille nacht

2006-12-21T00:33:00.000+01:00

Van Gogh hakte in de week voor kerst zijn oor af. Het moet iets te maken hebben gehad met kerstmuziek.

Lente

2006-12-14T16:41:00.000+01:00

De regen wist zich al uren met een donderend geraas tegen mijn raam te pletter te gooien. Mijn uitzicht werd vertroebeld. Niet alleen vanwege het natte glas, maar ook omdat niemand zich meer buiten begaf zonder de camouflage van een grote, zwarte paraplu. En hoewel de drang om mensen te zien daardoor snel groeide stokte elk van mijn pogingen de wijde wereld te betreden onder het afdakje. Zodra ik daar een arm onder uitstak vergat ik acuut iedere mogelijke reden om buiten te komen.

En dus bleef ik binnen en wachtte. Ik wachtte een dag. Ik wachtte twee dagen…

Gaandeweg begon ik mijn eenzame opsluiting te beschouwen als een test. Mocht het bijvoorbeeld ooit gebeuren dat dagenlang mensen voor mijn deur zouden posten om mij in elkaar te slaan, dan kregen ze mij niet klein.

Maar mijn voedselvoorraad wel: die slonk razendsnel. Had ik de eerste dag nog een duidelijk herkenbaar ontbijt, lunch en avondeten tot mijn beschikking – op dag drie waren mijn hoofdingrediënten restjes rijst en een paar verschrompelde mandarijntjes.

Met veel fantasie en ketchup zette ik me aan het eten daarvan, onderwijl voor de vierde keer de krant van eergisteren lezend. Omdat de wasserette net als de supermarkt alleen te bereiken was door storm en wind te trotseren was ik inmiddels door mijn collectie schone sokken heen. Ik bedacht hoe mijn denkbeeldige belagers me langzaam maar zeker overwonnen.

Mijn lijden versterkt vanwege mijn chronisch koude voeten zonk mijn moraal tot een ongekend dieptepunt en ikzelf in een hongerige slaap. Tot ik op de ochtend van de vierde dag wakker werd van de stilte. Geen regen meer.

Ik greep mijn wasmand en mijn boodschappentas.

Tussen de wasserette en de supermarkt trof ik een man die eveneens voor het eerst in dagen weer zuurstof inademde die niet al talloze keren door zijn eigen longen was gegaan. Staande in het epicentrum van vers opgelaaide activiteit incasseerde hij gulzig glimlachjes van voorbijgangers.

De mensen waren opgeklaard. Zij stopten zwervers wat extra’s toe en aaiden valse honden. Een klein jongetje met losse jas mocht van zijn moeder een muntje gooien in de kauwgomballenautomaat.

Zag ik daar geen krokussen? En hoorde ik geen merels ontwaken uit hun winterslaap?
Ach nee, niet meer dan de eerste kerstmuziek. Nog lang geen lente.

Dierenbescherming

2006-12-07T13:46:00.000+01:00

Lang geleden ging ik wel eens mee vissen en haalde dan het ene na het andere baarsje boven water. Dat was niet zomaar water. Het betrof het stroomgebied van de Donau, daar waar het aantal kwikmoleculen het aantal H2O-moleculen ruimschoots overtreft. Bij mij ontstond zo de indruk dat er in iedere watermassa wel scholen surimi en kuddes kibbeling moesten rondtrekken. Maar de laatste tijd hoor je steeds vaker alarmerende geluiden over de visstand. Terwijl ik niet al te lang geleden met een hengel gemaakt van een boomtak een volledige avondmaaltijd wist op te diepen, kunnen nu gigantische netten nauwelijks voorzien in de inhoud van een paar bescheiden blikjes.

Er zijn dus blijkbaar weinig vissen. Ondertussen zijn er wel heel veel koeien. Zo veel, dat de koe aan inflatie onderhevig is en nauwelijks meer opbrengt dan het voer wat in haar is gestopt. Zo veel, dat de koe eigenlijk alleen poten heeft om de hoge kosten van een lopende band te vermijden, anders zou het rendabeler zijn een koe in de vorm van een pootloze hamburger op te laten groeien.

Omdat ik vind dat iedereen minstens een principe moet hebben om hardnekkig aan vast te houden eet ik alleen biologisch vlees. Simpel gezegd is de reden dat juist dit mijn principe is, dat ik denk dat er te veel koeien zijn. En dat ik via een ingewikkelde logica veronderstel dat door minder koeien te consumeren er ook minder koeien overblijven.

En nu de vissen. Die mogen eigenlijk ook niet meer gegeten worden. Maar wat is het probleem van hun dalende aantal? Zijn zij niet juist veel beter af nu ze lekker veel oceaan tot hun beschikking hebben? Wordt het niet steeds eenvoudiger voor ze om ergens te zwemmen waar niet gevist wordt? Zijn ze in een overvolle wereld niet in een bevoorrechte positie eenvoudigweg van rivier te kunnen wisselen, zonder dat ze daarmee het territorium van een andere zwemmer betreden?

Ik geloof dat dingen die bijna uitsterven eigenlijk de beste overlevingskansen hebben. Bruinverdroogde planten in mijn huis schieten dertig centimeter de lucht in na drie druppels water. Jammerlijk verlepte bloemen fleuren acuut op na een goed gesprek. De allerlaatste muis weet zich raadselachtig, maar razendsnel te vermenigvuldigen. Het zijn juist de dieren waar er te veel van zijn die moeten worden beschermd.

Bedreigd

2006-11-16T12:56:00.001+01:00

Het zijn de Engelsen die bekend staan om hun gewoonte rijen te vormen. Beleefd informeren ze of jij ook in de rij staat en sluiten achteraan. Lange, slierterige colonnes van lijdzaam wachtende mensen voor de kassa en de bus zijn het resultaat.

En nu is het zo ver dat je in de rij moet staan voor je Groot-Brittanië binnen mag. Weinig opwekkend, omdat aan het eind van de rij geen bevredigend resultaat wacht. Vooruit, het eiland aan de overkant. Maar daar kun je dus direct achteraan sluiten.

Mensen uit een rij plukken is eenvoudiger dan uit een ongeorganiseerde massa. Al het geïnstitutionaliseerde wachten dat voorafgaat aan een vlucht naar Engeland –of waar dan ook- is bedoeld om dat plukken te vereenvoudigen. En geplukt wordt er – aan je bagage, aan je kleding en aan je gezelschap. Een beproeving voor wie nog niet gewend is aan de gelatenheid van het wachten op jouw beurt.

Er is geen andere mogelijkheid dan het spelletje meespelen. Dus antwoordde ik “nee” toen werd geïnformeerd of ik wapens bij me had. Ik stopte mijn lippenstift in een speciaal doorzichtig zakje, om te voorkomen dat hij als alarmerend zou worden aangemerkt. Ik keek bescheiden naar de grond in de buurt van de met geweer uitgeruste beveiligers die zich tussen de rijen door persten.

Ondertussen dacht ik aan sabotage, muiterij, revolutie! Ik overwoog mijn bagage onbeheerd achter te laten in een hal. Vervolgens zou ik de inhoud van mijn levensgevaarlijke flesje water in een van de speciaal uitgereikte plastic tasjes gieten, want het flesje zelf bleek daarin niet te passen. Dat zakje leek me prima materiaal om een conflict met de controlerende ambtenaren uit te lokken. Wat vervolgens verder in de hand zou worden gewerkt door mijn kousenvoeten. Geen haar op mijn hoofd die er aan dacht mijn schoenen opnieuw aan te trekken nadat ze apart door een scanner waren gevoerd.

Maar dit alles was aan mij gelukkig niet te zien, Deze mensen waren niet in voor een grapje. Ze keken bloedserieus bij al hun bizarre handelingen. Hun geladen wapens spraken duidelijke taal. Mijn enige verweer waren woorden en de rede en die leken ineens niets meer waard. Voor het eerst in mijn leven voelde ik me onderdrukt, machteloos en vooral bedreigd.

Toen ik opsteeg en Amsterdam zag oplossen tot een overzichtelijk geometrisch patroon ontbrak het verlichte gevoel dat vliegen meestal geeft. Vrij in de praktijk, maar feitelijk al bijna opgesloten.

Orde

2006-11-02T13:53:00.000+01:00

Telkens als er een technische nieuwigheid opduikt stel ik het zo lang mogelijk uit er mee in aanraking te komen. Leuk hoor, navigeren met de GPS, maar wat is er mis met de wegenkaart? Interessant, zo'n digitale camera, maar ik heb pas geleden nog een ouderwets compact model aangeschaft. Wijs me op iets met een geheugenchip en ik ben acuut op mijn hoede. Deze instelling garandeerde dat de computer het meest geavanceerde stuk techniek in mijn buurt was.

Tot het onvermijdelijk scheen de mobiele telefoon, de usb-stick en de mp3-speler nog langer buiten de deur te houden. Met hun kabeltjes verweven ze zich strak in mijn dagelijkse bezigheden. Eerst voelde ik me tevreden met alle tijdbesparende mogelijkheden die tot mijn beschikking stonden. Maar met de moderne infiltranten kwamen ook de problemen in mijn leven. Met name wanneer een ervan weigerde te werken zoals bedoeld.

De wasmachine slokte de telefoon op en retourneerde die trillend, terwijl zijn laatste wanhopige piep door de badkamer echode. De usb-stick werd drie maal vergeten en drie maal vervangen. Het vierde exemplaar brak op eigen kracht in tweeen, juist op tijd om het lot van zijn voorgangers bespaard te blijven. De mp3-machine weigerde hele albums in de juiste volgorde af te spelen en delfde zo het onderspit in de strijd met de platenspeler.

Telkens als een van hen me in de steek laat word ik overmand door wanhoop. Het verontrust me dat ik steeds minder goed in staat ben te functioneren zonder terug te vallen op objecten waarvan ik niet snap hoe ze werken - als ze het al doen. Ik voel me machteloos, ik kan immers niet meer dan op knopjes drukken en hopen dat de techniek waaraan ik vanalles heb uitbesteed gehoorzaamt. En bijna onmerkbaar verlies ik de controle over mijn leven.

Daar komt wel een fantastisch soort schijncontrole voor terug. Digitale dingen slaan alles zo volledig en geordend op, dat het lijkt alsof zonder die accessoires de wereld chaos is. Rijtjes gesorteerd op alfabet of op datum zijn een van de meest geruststellende dingen die ik me kan voorstellen. Maar het zijn in dit geval niet meer dan valse zekerheden.

Gisteren brak tenslotte de vertrouwensband met mijn computer: alles is permanent onvindbaar. En zo lost het probleem van de techniek zichzelf langzaam maar zeker op. De onoverzichtelijkheid van de moderne wereld kan mij niet langer raken. Ik ga mijn adressen, mijn muziek, mijn hele leven vanaf nu netjes alfabetisch organiseren in een ouderwetse kaartenbak.

Stem wijzer

2006-10-26T12:16:00.001+02:00

Vroeger hoefde je niet zo lang na te denken over op wie je ging stemmen. Bij je geboorte stond al zo goed als vast of je tot de achterban van de liberalen, de sociaal-democraten of de christendemocraten zou gaan behoren. En de school, voetbalclub en radiozender verzekerden dat je niet van de uitgestippelde route afweek. Wat een gemoedsrust moet dat gegeven hebben!

Inmiddels zijn de meeste kiezers veranderd van goed in hun levensbeschouwelijke achtergrond verankerde wezens in zwevende twijfelaars. Vaak klaagt de politiek over de daardoor veroorzaakte onvoorspelbaarheid, maar vergeet het onbehagen van de kiezers niet! Hoewel je zou verwachten dat een vogelperspectief beter overzicht biedt op wat er te kiezen valt dan ooit mogelijk was van half verscholen achter een zuil, wordt het er niet makkelijker op.

Hoefde je vroeger geen enkel verkiezingsprogramma door te lezen, inmiddels ben je aan jezelf verplicht ze allemaal te bestuderen. Gelukkig kan op basis van vorm al gauw het een en ander uitgesloten worden. Een partij die niet in staat is onder de leden iemand te vinden die het partijstandpunt in logische zinnen en met een zekere opbouw kan verwoorden kan dat in de Tweede Kamer natuurlijk net zo min.

Bij mij resten dan nog altijd een heleboel partijen die op de inhoud beoordeeld moeten worden. Daarvoor ga ik over tot de irrationele benadering: als wat er staat hevige gevoelens van walging of woede oproept valt de partij af. En daarmee blijven de echte moeilijkheden over.

Gelukkig is er op zo’n moment de stemwijzer om verheldering te brengen. Dat was altijd een prima oplossing: één keer invullen en nooit meer over nadenken. Jammer genoeg zijn er tegenwoordig zeker drie tests op internet te vinden die beweren je ware politieke aard vast te stellen. Toch, elke keer als ik een stemwijzer opnieuw invul komt er iets anders uit. Alle stemwijzers zijn het bovendien met elkaar oneens. En ik met alle stemwijzers, want er komt nooit uit wat ik me had voorgesteld!

Langzamerhand vraag ik me af waarom we tijdens de verkiezingen niet gewoon kunnen reageren op een aantal stellingen met een ondubbelzinnig ‘ja’, ‘nee’, of ‘interesseert me niet’. Zowel de prioriteiten van het volk als het meerderheidsstandpunt zouden meteen duidelijk zijn en niet via een omslachtige tussenstap in de Tweede Kamer bepaald hoeven worden. Die Tweede Kamer kan zich dan mooi richten op de vragen voor de nieuwe stemwijzer, plus –heel belangrijk- een verbod op alternatieve stemadviezen.

Pleidooi voor verkiezingsfraude

2006-10-12T00:50:00.000+02:00

In de Kieswet staat het zwart op wit: kiezers mogen alleen geholpen worden bij het stemmen als er sprake is van een fysieke belemmering. In mijn instructie voor stembureauleden wordt dit toegelicht: mensen die geen armen hebben of mensen die blind zijn komen in aanmerking, maar wie schrift of taal niet machtig is dient aan zijn lot overgelaten te worden.

De laatste verkiezingen leverden meer dan eens taferelen op die wij in het stemlokaal ongemakkelijk gadesloegen. Een jongeman die halverwege het keuzeproces een vriend of zijn moeder opbelt om snel te overleggen. Hele gezinnen die zich rondom de stemcomputer verdringen om elkaar bij te staan. Gesluierde vrouwen die beleefd glimlachen terwijl wij de computer voor de tweede maal vrijgeven aan de echtgenoot.

Zij hadden natuurlijk gewoon een machtiging moeten uitschrijven en konden dat desnoods ter plekke nog doen. Slechts een formaliteit en geen reden om grote consternatie te veroorzaken. Maar na een streng oordeel van de Ombudsman moet en zal de Kieswet dit jaar naar de letter worden opgevolgd. Om het toezien op de regels te vergemakkelijken krijgen we in Amsterdam een bord waar in meerdere talen op staat geschreven dat alleen een lichamelijke handicap recht geeft op assistentie.

We moeten niet te licht denken over de regels waarmee eerlijke verkiezingen zijn omgeven en daarom vind ik het terecht dat de wet weer onder de aandacht is gebracht. Toch hoop ik dat ondanks alle voorzorgsmaatregelen dat de regels op 22 november vaak gebroken zullen worden. Ten eerste omdat ze eenvoudig te omzeilen vallen: een analfabeet die voorwendt zijn bril te zijn vergeten is genoeg. Ten tweede vanwege het nare formalisme waar het strikt naleven toe leidt: we kunnen de stembureaus dan het beste inrichten met een extra tafel waar onafscheidelijke echtelieden elkaar ad hoc kunnen machtigen om alsnog gezamenlijk te mogen stemmen.

Maar het zwaarst weegt mijn derde bezwaar. Door iedereen die het Nederlands niet kan lezen feitelijk om die reden zijn stemrecht te ontzeggen wordt een grote groep Nederlanders een belangrijke democratische verworvenheid ontnomen. Er is geen enkele reden te veronderstellen dat wie de Nederlandse taal of het Latijnse schrift niet beheerst evenmin in staat is een gegronde keuze te maken voor een politieke partij. Het verbod op het inroepen van een behulpzaam assistent is een disproportionele straf. Zij worden immers wel onderworpen aan dezelfde wetten als iedereen. En de belangen van deze Nederlanders zijn onmiskenbaar even veel waard als die van Nederlandse burgers zonder diploma, zonder kinderen of zonder armen.

Recente cijfers spreken van anderhalf miljoen functioneel analfabeten in Nederland. Als het breken van de wet op die schaal volgens u niet te verdedigen valt, dan kunnen we die wet maar beter veranderen.

Gevaar voor de democratie

2006-10-12T00:10:00.000+02:00

Met de verkiezingen in aantocht worden alle stembureaumedewerkers opgetrommeld voor een opfriscursus. Dat is geen overbodige luxe, want de stemcomputers zijn nog een nieuwigheid. De laatste keer dat ze in Amsterdam werden ingezet volgde een vernietigend oordeel over de gang van zaken op sommige kieslocaties. De privacy van de burger was door de verkeerde opstelling niet voldoende gegarandeerd, hulp werd veel te royaal geboden en misschien had er zelfs wel een hacker aan de apparatuur gesleuteld.

Zeer terechte kanttekeningen allemaal, de moderne tijd levert moderne dilemma’s. Wat te doen wanneer iemand voor de stemcomputer zijn telefoon grijpt en een vriend belt voor advies op het laatste moment? Hoe te handelen als de man des huizes vriendelijk maar beslist voor zijn analfabete vrouw stemt? En welke reactie is gepast als bange ouderen de machine niet durven te benaderen?

Veel gelegenheid om het hierover te hebben is er deze bijschoolmiddag niet, daarvoor ligt het tempo te laag. Verplichte formaliteiten over kiezerspassen, groene volmachten en mogelijke calamiteiten duren lang en worden regelmatig onderbroken door iemand die het niet kan horen. Spreken levert minder moeilijkheden op. De klasgenoten schudden zoveel hypothetische gevaarlijke situaties uit hun mouw dat het alarmerend wordt. Als er een plaats is waar je leert om verkiezingen te saboteren is het hier: alle zwaktes van het systeem komen genadeloos aan het licht. Zonder opsporingsbevoegdheid mag je iemand wel vragen naar zijn identiteitsbewijs, maar als hij het weigert te tonen kan hem geen strobreed in de weg worden gelegd toch een stem uit te brengen. En hoe moeilijk is het dan nog om met de stemkaart van een ander je favoriete partij wat vooruit te helpen?

Iemand assisteren bij het stemmen mag alleen wanneer er sprake is van een fysiek gebrek. Maar omdat een stembureaulid geen arts is valt zo’n mankement vrij eenvoudig voor te wenden. Een stemgerechtigde die zegt zijn bril te zijn vergeten is dus misschien een versluierde analfabeet. Dat inzicht levert bezorgde gezichten op, want 'zo leren ze het natuurlijk nooit'.

Dan is het tijd voor een korte overhoring. Vertwijfeld zoekt de klas naar een bril –“ik heb de mijne geloof ik echt thuis gelaten”- en gaat de vragen te lijf. Gepuf en gesteun. Anderhalf uur aan informatie blijkt werkelijk te veel om ineens te verwerken.

De medewerkers van het stemlokaal zijn gemiddeld even oud als de dames met permanentjes die wat beschaamd giechelen als ze hun spanning over het digitaal stemmen bekennen. Het is een bedreiging van de democratie waar voor zo ver ik weet nooit iemand bij stil heeft gestaan: wie bemant over tien jaar de stembureaus?

Servie IV: democratisering

2006-09-22T09:45:00.001+02:00

Op de Servische vlag pronkt een tweekoppige adelaar die heerschappij over het oosten en het westen symboliseert. Maar de Serven zijn geen adelaars meer, ze zijn sinds generaties trekvogels die de achterblijvers schamper gade te slaan. Wie is gebleven lijkt meer op een Calimero-kuiken dat probeert de eierschaal waardoor hem het zicht op de realiteit wordt ontnomen af te werpen.

Koppig vaart het land een eigen koers. De nieuwe internet-extentie kan best .ss worden, dat staat voor Servië en de Serven. Stoot het u tegen de borst dat dagelijks een paar keer in te moeten typen, denk er dan aan dat de Serven er waren vóór Hitler. Wil Montenegro uit de federatie stappen? Ze doen maar, dan hoeven wij niet meer voor hen te betalen. Klaagt de EU over de gemaakte voortgang? Dan nemen ze ons toch lekker niet!

Net zoals vroeger op school de wannabes nooit echt op een natuurlijke manier cool konden zijn en zich dan maar hulden in zwarte gewaden of reusachtige broeken kan Servië maar moeilijk aansluiting vinden bij de rest van de wereld.

Maar als ze ergens bij willen horen dan is het Europa. Europa waar je vrij kunt reizen, waar de banen voor het oprapen liggen en waar de bevolking de touwtjes in handen heeft. En het is een stap in de goede richting dat de instituties meer en meer gedemocratiseerd raken.

Nu de burgers nog. Je zou denken dat democratie wel vaart bij verschil van mening. Het levert de ingrediënten voor een breed gedragen compromis. Het zorgt ervoor dat mensen zich mengen in het publieke debat. Waar iedereen het eens is werkt een dictatuur minstens zo goed.

Die noodzakelijke voorwaarde is hier ruim voor handen: bij de herdenking van Srebrenica komen voorbijgangers elkaar tegen op de belangrijkste boulevard van Belgrado. Links van me gooit een man zijn arm in de lucht en roept verontwaardigd: “ze hebben er nog niet genoeg vermoord!”. Rechts van me spreekt men over de volgende verkiezingen: “we kunnen beter thuisblijven. Laat ze maar op de radicalen stemmen die het land kapot maken.”

Hier leidt verschil van mening burgers wonderbaarlijkerwijs weg van de politiek. Het land is niet zoals onder Tito van de mensen, maar spijtig genoeg van opportunisten. Servië is geen adelaar meer. Tegenwoordig, zo gaat een lokale mop, is Servië net als Nokia. Ieder jaar verschijnt er een nieuwe, kleinere versie.

Servië I: democratie
Servië II: de Chinezen komen
Servië III: on the road
Servië V:welkom
Servië VI: kokend
Servië VII: Kosovaarse kinderen

Thuisblijven

2006-09-18T16:20:00.000+02:00

Des Esseintes was een Franse edelman die een hekel had aan reizen. De enige keer dat hij zich waagde aan een tripje naar Londen spoedde hij zich met al zijn koffers terug nadat hij in Parijs een Brits restaurant aandeed. Niet omdat het eten zo slecht was, maar al dat gedoe met treinen en boten leek hem bij nader inzien onaantrekkelijk vergeleken met lezen over Londen en kijken naar plaatjes.

Hij moet een wijs man geweest zijn. Ik daarentegen weet keer op keer onbezonnen in de valstrik te tuimelen van het ergens naartoe reizen waar het nationale menu dagelijks een variatie op de schnitzel voorschotelt, het belangrijkste natuurgebied net door een tornado is weggevaagd en men vertikt iets anders te spreken dan bijvoorbeeld Hongaars. Voor ik vertrek heb ik al spijt. Ik ben bang voor overal waar voornamelijk bomen staan en weinig huizen. Ik voel me ongemakkelijk in dorpen met gesloten luiken en doodse stilte. Plekken zonder theater mijd ik.

Een vakantie in Amsterdam zou de oplossing zijn. Helaas ontbreekt me thuis de blik van de reiziger en passeer ik monumentale gebouwen zonder me af te vragen wat hun geschiedenis is. Ik gooi in de supermarkt op de automatische piloot boodschappen in mijn mandje. En ik heb al helemaal geen last van wat Lonely Planet als meest authentieke ergernis in Amsterdam aanmerkt: cocktailprikkers in sandwiches. Met het ontbreken van zowel de nodige distantie als het oog voor detail waarmee vakantie in den vreemde gepaard hoort te gaan is het toch niet hetzelfde.

Om mezelf in bescherming te nemen tegen al te grote reislust laat ik reizigers tijdelijk bivakkeren in mijn kamer en draai een paar dagen met hen mee. Gezeten bij het bezoek in de auto ervaar ik de desoriëntatie die je overvalt als je onderweg moet besluiten of je de trambaan of het fietspad zal nemen. Het authentieke verdwalen gaat me ineens goed af. Ik zoek uren als een leergierige toerist naar een plaats waar je kunt zien dat Nederland onder de zeespiegel ligt. En als ik uitgeput van alle nieuwe indrukken mijn eigen bed weet te bereiken slaapt het niet als vanouds, omdat er ineens allemaal vreemdelingen in de kamer verblijven.

Het zijn net als over de grens de details die het meeste indruk maken. De benadering van appelmoes van mijn gasten is doorslaggevend voor het opperste vakantiegevoel. De vriendelijkste mensen lepelen doodserieus wat door de yoghurt en noemen het ontbijt. Zij eten er het liefst een pas ontdekte stroopwafel bij.

Een paar dagen in uitheems gezelschap zorgt voor koffers zelfreflectie. Ik hoef net als Des Esseintes gelukkig voorlopig niet meer op reis.

Egalité

2006-09-07T11:15:00.000+02:00

Wereldburgers als wij zijn schrikt zelfs een plaatje van een gewond konijn dat moet wijzen op de gevaren van instappen bij sluitende deuren ons niet af. De Parijse metro is best interessant daar waar hij zonder bestuurder op topsnelheid de stad doorkruist, maar verder passé. Alles wat onder de grond valt te constateren is al eens gedaan. Het is donker, het is warm en er wordt veel gelezen, maar nooit in tijdschriften.

Een docent literatuur legt uit dat het in Frankrijk inderdaad lijkt alsof men en masse verdiept is in dikke boeken, “maar dat”, zo zegt hij, “is schijn”. De sociale druk om boeken te lezen is hoog. Als iemand zich betrapt weet met zoiets banaals als een tijdschrift kan hij zich, zelfs al glimt de voorkant, verheugen op eeuwige hoon van vrienden en bekenden. Wie benieuwd is naar de laatste mode kijkt beter om zich heen. Wie interesse heeft in het leven van bekende Fransen zou meer respect moeten opbrengen voor de stad die iedereen inwisselbaar, want gelijk maakt. Druk en chagrijnig, volgens een besnorde vrouw die met ons koffie drinkt aan de bar (dat wil zeggen, wij verkeren nog in het stadium van koffie, zij houdt het bij wijn). Wie naar Parijs is gekomen leeft om te werken.

Ach, de woorden van een verbitterde dame. De parken zijn vol in augustus en de universiteit is onherroepelijk dicht terwijl de schade opgelopen tijdens de laatste studentenprotesten wordt hersteld. De meeste winkeliers lachen je toe, of uit (dat Frans ook), maar ze lachen.

Natuurlijk wordt er lang en hard gewerkt. Maar de combinatie druk en chagrijnig is in de zomer een uitzondering.

’s Avonds staan de ramen open naar de binnenplaats van het huis. Overdag is het daar kil en benauwd, maar in de schemering zie je er schimmen van het rustige silhouet van een buurman en lijken de geluiden in niets op die van een metropool. Vanuit de andere ramen klinkt getik van bestek, jazzmuziek en een ratelend toetsenbord. We praten wat en eten –leve de cuisine Française- spaghetti. Wie druk en chagrijnig wenst te zijn doet zichzelf tekort, wij zijn het tegendeel.

Dat stuit tegen de borst daar waar gelijkheid zo ver is doorgetrokken dat het overal verkrijgbare witte stokbrood er een direct gevolg van is en waar de herdenking van de veertiende juli een groter spektakel oplevert dan de viering van de bevrijding van Parijs.

De spaghetti is nog niet op of van schuin boven ons schalt dan ook een welgemeend hatelijk “shut up!”

Picknick

2006-08-08T13:45:00.000+02:00

Op de eerste mooie zomerdag na de hittegolf lijkt het Vondelpark op een festivalterrein de morgen dat iedereen weer in zijn eigen bed ligt. Tussen lege flessen en zakken chips is hier en daar een verlept graspolletje te bespeuren. In het donker moet je je voeten voorzichtig neerzetten om te voorkomen dat je in iets zachts stapt waarvan je niet weet wat het is. En toch, zodra de zon schijnt moet je rekening houden met de windrichting om te voorkomen dat de geur van tenen in sandalen de smaak van je meegebrachte hapjes verpest.

Het Vondelpark heeft geen dubbele bodem. Het is een plaats van directe bevrediging van iedere lust. Waar van iedereen direct duidelijk is wie hij is.

In het alternatieve Westerpark is niets wat het lijkt. De omgeving strookt niet met de voorbijgangers. En het uiterlijk van de voorbijgangers klopt niet met hun gedrag. Het gebeurt vanzelf, ook wij toevallige picknickers worden door anderen binnen tien minuten tot de vaste kern van het park gerekend (wat we natuurlijk niet zijn).

Man met bierblik in joggingbroek geeft zodoende live commentaar en aanmoedigingen bij onze frisbeewedstrijd. Vrouw met wit jasje op fiets schreeuwt wat over haar schouder en legt ons verontschuldigend uit dat ze zojuist werd uitgescholden door de man achter haar. Haar echtgenoot? “Hij heeft -in ieder geval- nog niet genoeg klappen gehad!”

Misschien heeft ook hij zich net vergrepen aan het beeld van de naakte vrouw naast ons dat herhaaldelijk gefrequenteerd wordt door mannen die op haar klimmen en zo een tijdje blijven liggen. Sommigen trekken eerst een plastic zak over haar hoofd. Allemaal kijken ze zeer tevreden als ze weer verder lopen.

Er wordt ook gesport. Door dames in fladderende, doorzichtige blousjes boven hotpants die op rode schoentjes voortrennen achter een kinderwagen, de benen hoog achter zich opgooiend, de haren los. En door een witgrijze man in kort afgeknipte spijkerbroek die met een gigantische koptelefoon op zijn hoofd uitgelaten danst. De frisbee-verslaggever heeft geen koptelefoon, maar voegt zich bij de danser en weet bewondering af te dwingen met zijn moves.

Ze rusten uit op een bankje. De vrouw in het wit komt tevoorschijn en gaat naast ze zitten. “Het wordt al koud”, zegt ze, “maar als we lief tegen elkaar zijn wordt het vanzelf warmer”.

Het is dit meer rustieke parkgevoel dat je vindt in andere parken dan het Vondelpark. Parken die opgesierd worden door vijvers met grote fonteinen, goed onderhouden gazons en kunst uit voorbije eeuwen. Waar je nog moet zorgen voor je eigen kurkentrekker, omdat er niemand is om er een van te lenen. En omdat iedereen die langsloopt drinkt uit blik.

Nooit te oud

2006-08-03T12:14:00.000+02:00

Op de lange terugweg van de vakantiebestemming naar huis zat ik in een minibus. Het was vroeg, het asfalt was nog koel. Zo nu en dan stopte het busje ergens en stapte een grijze heer in, totdat alle plaatsen bezet waren en ik omringd was door gerimpelde mannen en de gemiddelde leeftijd binnen vierenzeventig bedroeg.

Zij groetten beleefd zodra ze de bus in klommen. En uit hun bagage visten ze de krant.

Het ideale reisgezelschap. Geen van hen zou zo breed gaan zitten dat ik in een hoekje van de bank gedrukt zou worden. Ze zouden geen liedjes inzetten of gaan jengelen om de tijd te doden. En de murmelende conversatie die zich op de stoelen achter me ontspon vermengde zich met het geluid van de motor tot een fantastische achtergrondruis. Als de weg iets minder kuilen had gehad was doorslapen geen enkel probleem geweest.

De zon steeg en de weg begon te dampen. Het gesprek achter mij breidde zich langzaam uit tot alle hoeken van de bus. Naast me hing een van de mannetjes op onnavolgbare wijze gedraaid in zijn stoel om ook mee te kunnen praten. Dat was waarschijnlijk weinig comfortabel, want al gauw vestigde hij zijn aandacht op mij.

En het duurde niet lang of het was duidelijk hoe hij de vorige houding op zijn leeftijd had kunnen aannemen. Zij waren op weg naar de Europese kampioenschappen atletiek voor veteranen. In mijn bus zaten niet zomaar oude mannen, nee, de besnorde heer achter mij was tweede van Europa op de achthonderd meter. In de hoek bevond zich een wereldkampioen en achter de krant schuilde de belofte van dit toernooi.

Mijn gesprekspartner verhaalde enthousiast over de vorige editie in Spanje en over hoe hij het verafschuwde om na zijn pensionering met halfopen mond de hele ochtend naar de televisie te kijken. Zijn tweede carrière als atleet vond hij een stuk boeiender. Met zo’n trainingsprogramma blijf je actief en je komt nog eens ergens.

Geanimeerd sprak hij over zijn belevenissen, staarde me diep in de ogen en greep joviaal mijn hand.

Wat was eigenlijk de prognose wat betreft zijn eigen prestaties dit jaar? Daar kon hij kort over zijn, hij had nog nooit iets gewonnen. Hoe dat kwam? Het grote aantal aanwezige meisjes zorgde ervoor dat hij elke avond achter hen aan zat. “Als ik dan overdag weer de baan op moet heb ik geen energie meer over om daar ook nog eens te rennen”.

Ook bij atleten komt ouderdom met gebreken.

Servie III: on the road

2006-07-14T20:38:00.000+02:00

Als mijn geheugen me niet voor de gek houdt was er vroeger voor de flat van mijn oma een uitgestrekt stuk asfalt dat zeer geschikt was om op rond te rennen of te basketballen. Inmiddels is dat nergens meer te bekennen en ik heb sterke vermoedens dat het is omgevormd tot parkeerplaats. Eigenlijk is alles hier namelijk parkeerplaats en het is nog niet genoeg. 's Avonds is iedere officiële plek bezet en wordt er in dubbele rijen op de stoep en op de doorgaande weg geparkeerd. Vooral de plaatsen onder straatlantaarns zijn populair. Hoe iemand de volgende ochtend weer weg kan is een raadsel. Ik neem aan dat er consensus is dat diegenen die zich in de buitenste rij hebben gemanoevreerd zich de volgende ochtend zeer vroeg uit de voeten maken.

Gedurende de dag zet deze massa auto’s zich in beweging en vormt een eindeloze stroom door de stad. Het verkeer is vanuit de auto een zenuwslopende attractie (ook het openbaar vervoer kent trouwens zijn spannende momenten, de meeste trams en bussen dateren nog van decennia terug, schudden harder dan kamelen en willen regelmatig niet meer verder). Stoplichten hanteren een driedubbele waarschuwing om aandacht te vestigen op het rode licht: de rode lamp is groter, er is een oranje licht, maar daarvoor knippert het groene licht nog een seconde of vijf. Niettemin is het niet altijd duidelijk of er door mag worden gereden of niet, want niet alle verkeerslichten zijn zichtbaar en er wordt veel gewerkt met extra lampjes die uitzonderingen aangeven voor andere richtingen.

En er is meer sensatie. Hoewel iedereen continu om raadselachtige redenen van baan wisselt is het nut van richting aangeven bij niemand doorgedrongen. Rotondes die in andere landen worden gebouwd ter bevordering van de verkeersveiligheid bereiken hier het tegendeel van totale chaotische anarchie. En bij terugkomst bij de geparkeerde auto lijkt het net alsof de wagen ervoor er tegenaan is gereden, maar het blijkt een tot op de millimeter nauwkeurig uitgevoerde efficiënte benutting van de beschikbare ruimte te zijn.

Sinds ik me kan herinneren rijden in Belgrado dezelfde auto’s rond. Natuurlijk de Zastava’s en Yugo’s, maar ook Renaults, Peugeots en andere merken met een meer kosmopolitische uitstraling. En hoewel het er steeds meer zijn geworden lijken er weinig nieuwe bij te zijn gekomen. Modellen die niet misstaan in het museum blijken het hier nog gewoon te doen.

Het spannendst is filerijden of wachten voor stoplichten op bergen. Wij zijn vanzelfsprekend uitermate geroutineerd met de handrem en de juiste versnellingen. Maar nadat mijn moeder vertelt dat mijn opa er van overtuigd was dat een handrem een nutteloos accesoire is bekijk ik de antieke auto boven ons met andere ogen. Veel regels en wetten mogen hier in de praktijk dan simpelweg niet gelden, ik vermoed dat dat voor de zwaartekracht niet opgaat.

Servië I: democratie
Servië II: de Chinezen komen
Servië IV: democratisering
Servië V:welkom
Servië VI: kokend
Servië VII: Kosovaarse kinderen

Servie II: de Chinezen komen

2006-07-13T15:10:00.000+02:00

Het is niet makkelijk om met een Servisch paspoort het land uit te reizen, terwijl iedereen dat wel graag wil. Servië heeft burek, bergen en Belgrado (de enige stad met meer dan 200.000 inwoners), maar al het andere bevindt zich over de grens. Sinds de onafhankelijkheid van Montenegro is het strookje kust dat nog restte buitenland geworden. Het grote culturele erfgoed bevindt (of bevond) zich in internationaal protectoraat Kosovo waar bezoekers met een Servisch reisdocument gezien de interetnische verhoudingen eerder worden beschouwd als oorlogszuchtig dan als vakantiegangers. Rondrijden in Kroatië met een Servische nummerplaat durft lang niet iedereen aan. En dan zijn reeds alle reële visaloze mogelijkheden uitgeput; voor visumvrij reizen naar Argentinië of Egypte is wat meer draagkracht nodig dan de gemiddeld 5000 euro per jaar die men hier verdient. Rest de EU, maar het daarvoor benodigde visum is duur, recentelijk duurder en vereist bovendien uren wachten in de rij, een garantiebrief en stapels papierwerk.

Het land binnenkomen lijkt ondertussen ieder jaar eenvoudiger te worden. Hoewel wij dit jaar naast een indrukwekkend Rode Kruistransport aan kleding en kinderspeelgoed achter in de auto allerhande technische apparatuur vervoerden (elektrische barbecue, friteuze, computer) waar zeker importheffing over had moeten worden betaald en daarnaast in onze koeltas wat levensmiddelen bewaarden die mogelijk besmettelijke ziektes konden overbrengen was het enige probleem aan de grens het feit dat de weg nog niet af was.

Omdat de Serven vanalles niet mogen of kunnen wat voor de rest van de wereld wel is weggelegd hebben ze besloten om met gelijke munt terug te betalen. Behandelen jullie ons ongelijk, dan wij jullie ook! De tol voor de nog niet afgemaakte weg bedraagt zodoende voor binnenlandse auto’s één, voor buitenlandse zes en in de praktijk volgens de cassier zeven euro.

Ook andere problemen zijn volgens de gewone man best op te lossen door het hanteren van een dubbele standaard. Neem de Chinezen. Hoewel ik er welgeteld twee in het wild heb gezien buiten een kleine enclave aan de rand van de stad schijnen ze langzaam maar zeker het land over te nemen. Het zal niet onbekend klinken: zij reproduceren als konijnen, binnen twintig jaar zijn ze met meer dan wij. Nu weet ik toevallig dat van Chinezen weinig te vrezen valt, maar leg dat hier eens uit. De associatie met kung fu en spionage is zo sterk dat niemand wil geloven dat ze zich over twintig jaar nog steeds in hun eigen enclave zullen bevinden waar ze Chineze prullaria tegen spotprijzen aan de lokale bevolking verkopen.

Er moet dus ingegrepen worden en “wellicht”, zo zegt men, “is het al één minuut voor twaalf”. Dus waarom mogen de Chinezen als ze in Servië zijn eigenlijk meer dan een kind krijgen? Laat ze zich maar aan hun eigen wetten houden.

Servië I: democratie
Servië III: on the road
Servië IV: democratisering
Servië V:welkom
Servië VI: kokend
Servië VII: Kosovaarse kinderen

Servie I: democratie

2006-07-11T23:26:00.000+02:00

Liberale democratieën zijn paradoxale verschijnselen. Hun verworvenheden zijn tegelijkertijd hun vijanden. En dat blijkt het duidelijkst op het moment dat die verworvenheden niet als vanzelfsprekend juist worden beschouwd.

Die tijd is denk ik nu.

Gelukkig hebben andere mensen al ooit beter en duidelijker uitgelegd wat er goed is aan vrijheid van religie, briefgeheim en vrijheid van meningsuiting. Maar absolute vrijheid gunt nauwelijks een filosoof ons.

In Belgrado en de rest van Servië is het concept democratie vrij nieuw. Na een historie van Grote Leiders moet iedereen er nog aan wennen dat het systeem radicaal anders werkt. Dat geldt voor politici (sommige parlementariers waren tot voor kort te koop aan de partij die ze het meest betaalde), ambtenaren (hoewel ook bureaucratie zijn nadelen heeft zijn dat eerlijkere dan die van corruptie) en burgers (die zich niet meer met goed fatsoen van de politiek kunnen afkeren, want zij zijn er essentieel onderdeel van geworden).

Hier worden andere discussies gevoerd dan in Nederland. Beter gezegd: hier staan nog dingen ter discussie die bij ons al lang als vanzelfsprekend worden beschouwd. De toegevoegde waarde van vrije markt kapitalisme is bijvoorbeeld niet een onderwerp dat slechts door radicalen ter sprake wordt gebracht. De radicalen hier spreken over andere dingen, namelijk over de juistheid van de geschiedschrijving.

Helaas zijn er veel radicalen. Daarom kwamen er afgelopen 10 juli nauwelijks vijftig mensen vanuit het hele land naar de hoofdstraat van Belgrado om de genocide in Srebrenica te herdenken die elf jaar geleden plaatsvond en waarover wereldwijd weinig twijfel bestaat of de Servische regering draagt er enige verantwoordelijkheid voor. Voorbijgangers wierpen kort een blik op de Vrouwen in het Zwart, een handvol sympathisanten en de horde politieagenten die op strategische plaatsen stonden opgesteld en liepen dan schouderophalend verder of vroegen zich retorisch af of dit normaal was.

De horde politieagenten was bedoeld om in te grijpen bij provocaties en rellen die de afgelopen jaren in de regel plaatsvonden zodra iemand insinueert dat Serven naast slachtoffers mogelijk ook daders zijn. Dit jaar bestond de grootste provocatie uit een eenzame jongen die zich zwijgend naast mij opstelde. Ook hij was gekleed in het zwart, maar op zijn t-shirt stond “Servië aan de Serven”.

Ik voelde me tevreden. Men had gedemonstreerd voor rechtvaardigheid, er deden zich geen incidenten voor, maar het tegengeluid had van zich laten horen. Hoewel het nog niet bepaald een nationale herdenking was leek Servië me op de goede weg.

Maar de bescheiden jongen werd al na een paar minuten door de politie vriendelijk verzocht op gepast grote afstand te gaan staan en droop af.

Mijn verbazing was groot. Waarschijnlijk omdat in tegenstelling tot Nederland in Servië blijkbaar geen interesse bestaat voor vraagstukken als de grenzen van vrijheid van meningsuiting, ze zijn er nog niet eens uit of het er überhaupt toe doet. Dat dat wel zo is leek me hier extra duidelijk. Ik denk niet dat enige vrijheid absoluut is, maar waar de grenzen ook liggen, in ieder geval niet hier.

Servië II: de Chinezen komen
Servië III: on the road
Servië IV: democratisering
Servië V:welkom
Servië VI: kokend
Servië VII: Kosovaarse kinderen

Monsterverbond

2006-07-01T14:32:00.000+02:00

U denkt natuurlijk dat het goed toeven is in Zuid. Statige huizen, lommerrijke lanen en het Concertgebouw om de hoek. Wanneer u in uw tuin grenzend aan het Vondelpark neerstrijkt hoort u romantische pianoklanken uit het openstaande raam van de buren in plaats van het gekrijs van voetballende jeugd of kleuters die niet naar bed willen. ’s Ochtends wordt u gewekt door de plof van de krant die daadwerkelijk op de deurmat valt zodat u niet in pijama drie trappen af hoeft om hem uit uw brievenbus te vissen. En als het u lukt een prettige relatie met de beroemde buurman te onderhouden mag u vast eens een avondje gratis naar Carré.

Ja het leven in Zuid is de droom van velen en daardoor niet voor iedereen weggelegd. Maar een jaar lang behoorde ik tot de selecte club die woonde tussen P.C. Hooftstraat en Museumplein. En de locatie heeft zeker zijn voordelen: lekker thuis lunchen tijdens de Uitmarkt, een lage demonstratiedrempel dus goed voor de interne politieke activist en een Albert Heijn met zeer ruime openingstijden op een steenworp afstand.

Vergis u echter niet, waar de welvaart zich concentreert schaart zich langzaam ook de maatschappelijke onderklasse. Dat werkt wereldwijd zo, met als gevolg grote migratiestromen van mensen die bereid zijn hun leven te riskeren om in hun nieuwe woonplaats uitgebuit te worden, maar toch beter af zijn. En het werkt ook op kleinere schaal. Dat bleek wel als ik ’s nachts in mijn riante negentiende-eeuwse herenhuis werd opgeschrikt door het oorverdovende gekrijs van een verwarde en dronken vrouw. En het was ook af te lezen aan het aantal gestolen fietsen plus de keren dat het bijna gelukt was met een onbruikbaar slot tot gevolg.

Wij bewoners konden niet veel meer doen dan uit ons raam hangen en schelden of de politie er weer eens bij roepen. Wij waren dan wel relatief welvarend, maar ook absoluut overgeleverd aan het lot.

In andere landen weten de rijken zich hier wel raad mee. Ze bewapenen zich, ze bouwen hun woonwijken om tot vestingen met bewaking en muren aan de buitenkant en ze behangen hun huizen met de meest ingenieuze alarmsystemen, inclusief grote waakhonden die er niet voor terugdeinzen daadwerkelijk iemand te verscheuren.

Zo niet in Amsterdam. Toen ik laatst voor mijn oude huis stond trof ik voor de deur een auto aan met een boodschap op het raam: “Er ligt niks binnen. Sla geen raam in. Wij zijn bewoners, geen toeristen.”

Uitgeschakeld

2006-06-29T11:49:00.000+02:00

Dit is waarschijnlijk het laatste wat ik dit jaar schrijf over de WK voetbal. Dat is maar goed ook, want een week langer en ik had niet meer kunnen verbergen dat ik een totale voetballeek ben en steevast na de rust een paar minuten in verwarring probeer te doorgronden welke tactiek de bondscoach voor ogen stond toen hij bedacht dat we zo hard mogelijk naar het verkeerde doel moeten rennen.

Voor het geval u dit niet snapt zal ik er bij vertellen dat Nederland inmiddels is uitgeschakeld. Maar uit de vele beschouwingen over het stoïcijnse gezicht van Van Basten, de al dan niet nuttige adviezen van Cruijff en de gevolgen van het niet naturaliseren van Kalou zal dat de meeste mensen inmiddels duidelijk zijn geweest.

Het einde van het voetbal lijkt op het eerste gezicht weinig bij te dragen aan het welzijn van de maatschappij.

Neem bijvoorbeeld het straatbeeld drieënzestig minuten in de wedstrijd Nederland - Portugal. Het was geen uitdaging met beide ogen dicht en losse handen het rode licht te negeren bij het overfietsen van een van de onoverzichtelijke Amsterdamse kruispunten. Vergelijk dat eens met een willekeurige andere avond waarop Amsterdam haar predikaat meest gevaarlijke verkeer van Nederland met succes verdedigt. Voetbal op televisie is goed voor het milieu. En schoolgaande kinderen zouden bijzonder gebaat zijn bij zo nu en dan een belangrijke wedstrijd om acht uur ’s morgens.

En het gevaar schuilt nog op andere plaatsen. Zo sprak gisteren op de radio een meneer over de afkickverschijnselen die hij ondervond na acuut verstoken te zijn van het dagelijks van ’s middags tot na middernacht kijken van voetbal. Rusteloosheid, vreetbuien, agressie, hij deed nauwelijks onder voor een afkickende drugsverslaafde. U kunt zich voorstellen dat dit soort mensen eenmaal op straat meer kwaad dan goed doen.

Tenslotte lag Nederland net iets te vroeg uit het toernooi om daadwerkelijk nationale verbroedering tot gevolg te hebben.

Maar voor het dierenwelzijn is winst behaald. In de etalage van de dierenwinkel werden de WKavia’s aangeprezen voor vier euro per stuk. Zij waren niet oranje, maar wit met zwarte vlekken. Dat laat weinig te raden over hun lot na aankoop. Voor hen is het gevaar voorlopig geweken.

Hogere wiskunde

2006-06-22T00:33:00.000+02:00

Wereldwijd zijn er zo rond de 200 landen. Dat is een ruwe schatting, want niet iedere staat wordt algemeen erkend. Zo bevindt zich tegen de grens van de Oekraïne een orthodox communistisch ministaatje dat zich Transnistrië noemt, maar dat door de rest van de wereld
wordt beschouwd als een onderdeel van Moldavië. Aan de kust van Australië kan men de Gay and Lesbian Kingdom of the Coral Sea Islands vinden, maar ook zij hebben voorlopig nog geen zicht op een zetel bij de VN. En de status van de Westelijke Sahara, Palestina en Koerdistan zijn, net als het geval Taiwan, op zijn minst omstreden.

Grensconflicten zijn bron van veel leed en ongemak. Als je in Transnistrië zonder visum reist –wat niet anders kan, omdat het land officieel niet bestaat- kan je daar bij de douane flink voor worden beboet. Een homoseksueel die in Australië woont moet naar het naastgelegen koninkrijk vertrekken om in het huwelijk te treden. En wie aan de verkeerde kant van de veiligheidsmuur in Israël is beland heeft het vaak slecht getroffen.

In Amsterdam wonen mensen met meer dan 170 verschillende nationaliteiten, vrijwel ieder land heeft dus een afgezant in deze stad. Hoewel dat een grote variëteit aan restaurants met uitheemse keukens oplevert kan niet iedereen zich even goed vinden in het idee dat het ook fundamentele verschillen met zich meebrengt. Burgers van een ander land zijn immers crimineler en luidruchtiger en laten hun kinderen te lang buiten spelen.

Voor het WK voetbal hebben zich 32 landen gekwalificeerd. Nederland heeft zich tot nu toe weten te handhaven, maar als ik afga op hoe de meeste mensen die ik ken hun voetbalpool hebben ingevuld kan dat niet lang meer duren. De finale gaat onvermijdelijk tussen Argentinië en Brazilië. Over een week resten ons alleen wat wuppen die na een paar wedstrijden door te hebben gebracht op tafels met vetvlekken en bierkringen hardnekkig weigeren te blijven plakken en met treurige boogjes op hun kop op de grond eindigen tot niemand nog de moeite neemt ze op te rapen. Geen feest dus.

En hier is waar het grote voordeel van 170 nationaliteiten zijn intrede doet. Wie goed heeft geluisterd ontging ook het bizarre commentaar niet dat geleverd werd door de buren die zo te horen echt geen verstand van voetbal hebben. Vergis u niet, zij keken naar een andere wedstrijd! Wie weet wel die van het winnende team… En een korte rekensom leert dat in Amsterdam de komende weken elke dag wel iemand zal winnen.

Sluit je aan, toch nog reden voor een feestje.

Grenzen

2006-06-15T00:56:00.000+02:00

Hoewel ik niet vind dat iedereen altijd Nederlands moet spreken, lijkt het me wel nuttig als iedereen in Nederland het kan. Wie wel eens op vakantie is geweest naar een land waar taal en schrift geen enkele verwantschap met de eigen taal vertoonden weet dat communicatie met handen, voeten en primitieve geluiden grenzen kent. En die kom je al vrij snel tegen.

Taalles als oplossing dus. Maar mijn eigen taalleerling heeft zich na drie lessen over persoonlijk voornaamwoorden en werkwoordsvervoegingen ontpopt tot een ernstig geval van veelomvattende sociale problematiek.

Alles wat mis kan gaan doet dat ook. De ene familievete volgt de andere financiële crisis in rap tempo op, slechts onderbroken door een ongewenste zwangerschap. Familieleden in verre landen krijgen fatale ziektes, de koelkast gaat kapot, de kinderen komen niet mee op school en de echtgenoot weigert zich in dit alles bij thuiskomst vanaf de bank iets anders te laten ontvallen dan dat hij moe is en dringend eten nodig heeft. En waarom is het weer niet gelukt van het magere beetje geld dat ze krijgt toegestopt luiers te kopen? Of er geslagen wordt is onduidelijk, maar een ding staat vast: in elke kwestie figureert de man en daarmee voert hij de lijst van prangende problemen met stip aan.

Aan taalles komen we niet meer toe. In plaats daarvan word ik langzaam maar zeker in de praktijk opgeleid tot medewerker sociale dienst en eerstelijns psycholoog. En dat valt niet mee. De cultuurkloof kan slechts zo nu en dan overbrugd worden en meestal is het dan een vervaarlijk schommelend houten hangbruggetje waar halverwege wat planken missen. Hoewel mijn studente ziet dat dingen anders kunnen verzucht ze bij herhaling dat haar cultuur nu eenmaal zo is, niet beseffende dat zij daar zelf op deze manier aan bijdraagt.

Maar gelukkig zien we de toekomst rooskleurig in. Ze krijgt dan wel geen steun van haar man, ze heeft in ieder geval kinderen die haar naarmate ze ouder worden steeds meer kunnen helpen.

“Twee om precies te zijn”, merkte ik scherp op. Bijna had ik de overkant van het ravijn weten te bereiken. Te voorbarig. Hoe had ik kunnen vermoeden dat haar zoon wordt opgevoed om het evenbeeld van zijn vader te worden. Inmiddels bungel ik onder de losgeschoten hangbrug. Ook intercultureel inlevingsvermogen kent grenzen.

Overpeinzing bij de kapper

2006-05-30T20:47:00.000+02:00

Sommige mensen zijn bang voor de tandarts. Ik niet. Ik ben bang voor de kapper. Vroeger bereidde ik me op een kappersbezoek een paar weken mentaal voor en liet ik vervolgens mijn haar extra kort knippen zodat ik het volgende bezoek zo lang mogelijk uit kon stellen. Tegenwoordig probeer ik mezelf te overrompelen en op die manier de bedenktijd tot een minimum te beperken. Ik loop dus gewoon af en toe bij wijze van verrassing een kapperszaak in.

Misschien dat mijn kappersangst te verklaren valt: een kapperswinkel en een slagerswinkel vertonen bijzonder veel gelijkenissen. Hygiënische tegels op de vloer, een spiegelwand (moet u maar eens op letten) en het geluid van machinerie. Maar terwijl je bij een slager met een gerust gemoed achter in de rij sluit om vervolgens een kipfiletje aan te wijzen voel je je bij een kapper voornamelijk alsof je de volgende kandidaat bent om zelf geslacht te worden.

Zo niet deze keer, want mijn nieuwe kapper heeft van binnen warempel iets weg van een huiskamer. Er staat een bank, er hangen gordijntjes en op een rieten tafeltje bevindt zich een schaakbord. Uit de radio schalt een neutrale zender die de coiffeur een goed excuus geeft zich met het zorgvuldig ontwijken van je oren bezig te houden en niet met jouw laatstgenoten vakantie.

En het werd nog veel beter, want eenmaal weggezakt in de bank stond er een grote plant ideaal opgesteld: precies zo dat niet iedere voorbijganger mij zomaar door het raam kon zien zitten, maar ik hen wel. Wat een opluchting! Waarschijnlijk denken de meeste kappers dat het gunstige reclame is, maar geslacht worden voor het gigantische raam dat elke kapperszaak heeft, voor het oog van heel Amsterdam, dat is zonder twijfel mijn grootste nachtmerrie.

Deze keer had ik dus ruim de gelegenheid ongemerkt mensen te bespieden terwijl ik mijn tijd uitzat. Gezien de omstandigheden besteedde ik wat extra aandacht aan hun haardracht. De zon scheen voor het eerst in ruim een week door het gigantische raam. En plotsklaps werd ik geconfronteerd met een prangende vraag. Als moslimvrouwen hun hoofd in het openbaar bedekt moeten houden, waar gaan zij dan naar de kapper?

Leescapsule

2006-05-08T22:59:00.000+02:00

Afgelopen week was ik voor het eerst in Barcelona. En daar viel het me voor de zoveelste keer op dat zodra je bekend bent in een stad van een bepaalde minimumomvang vrijwel geen enkele grote stad geheimen meer heeft. Je vertaalt gewoon alles naar een Amsterdams equivalent, dat werkt erg verhelderend.

Loop je bijvoorbeeld over de Dam van Barcelona, dan is het geen verrassing dat je daar veel duiven aantreft die je kunt voeren. Op het Damrak van Barcelona weet je dat je er zo snel mogelijk doorheen moet lopen, omdat de leuke dingen ergens anders zijn. En je weet ook dat je daar of in een zijstraat ervan waarschijnlijk niet wilt eten. In de P.C. Hooftstraat van Barcelona laat je je niet van je stuk brengen: als Versace niet op deze hoek zit dan zeker op de volgende. Kom je in een park, dan is direct duidelijk of je hier met een place to be van doen hebt of met een derderangs grasvlakte. En die hotdog-kraam, daar trap je niet in!

Maar ondanks dat overal een Hardrock Café en een Starbucks te vinden zijn blijven er lokale verschillen. Die leveren nauwelijks verwarring of een cultuurschok op, maar zijn zeker intrigerend.

Want wat me ook voor de zoveelste keer opviel was dat men zich zo anders gedraagt in de metro. Ik heb het niet over opstaan voor oudere dametjes of het volume van de bassen van de discman, maar over de papierdichtheid. In metro’s in het buitenland leest namelijk bijna iedereen. En dan niet in gratis dagbladen, nee, in echte boeken. U weet wel, met tweehonderd pagina’s en een voor- en achterkaft, meestal zonder plaatjes. (En met een eindredactie die let op -dt-fouten en kromme grammaticale constructies).

Of men nu een zitplek kan bemachtigen of niet, eenmaal binnen komt het boek uit de tas en dat blijft geopend totdat de metro is gestopt op de halte van de bestemming. En het liefst nog wat langer, want ook op de roltrap kan best een hele pagina worden verwerkt.

De metro is een soort parallelle dimensie, een leescapsule met reizigers die glimlachen naar de pagina’s om daarna weer met de blik op oneindig op te gaan in het hectische straatbeeld.

Misschien zijn deze kleine verschillen wel veelzeggender dan een afwijkende bouwstijl. Ik vraag me af of ze terug te leiden zijn tot het metronetwerk of de mate van beschaving.

Lekenrechtspraak

2006-04-26T21:08:00.000+02:00

Dit weekend was het de dag van de rechtspraak waarop iedereen was uitgenodigd om een blik in de keuken van het Nederlandse rechtsysteem te werpen. Eindelijk een mogelijkheid om De Ivoren Toren te betreden, zo leek het. Dat is wat overdreven, want het niet erg lastig een rechtbank in te lopen of de online fototour door de rechtzaal te doen. De meeste zittingen zijn bovendien openbaar. Niettemin deed de organisatie het voorkomen alsof dit een unieke gelegenheid was om eindelijk eens een –nagespeeld- proces live te volgen.

Waarom speciaal zo’n dag? Naast een kloof tussen de burger en de politiek, de burger en de allochtoon, de burger en de kunst en de burger en de journalistiek is er namelijk ook een kloof tussen de burger en de rechterlijke macht. Je zou bijna denken dat het aan de burger ligt. Toch lijkt dat geen belemmering te zijn om juist die burger meer inspraak in het rechtsysteem te willen geven, bijvoorbeeld in een jury of als assistent van de rechter.

Lekenrechtspraak heet dat. En hoewel het veel mensen als muziek in de oren klinkt dekt het woord opvallend goed de lading. Ter illustratie: zeg ‘lekenchauffeur’ en het openbaar vervoer is ineens een aantrekkelijk alternatief geworden. Niet voor niets nemen veel mensen liever de nachtbus dan de taxi. Zeg ‘lekenkok’ en de exclusieve locatie van een terras aan de Prinsengracht weegt onmogelijk op tegen de treurnis van doodgekookte sperziebonen. Zeg ‘lekenarts’ en stel je voor dat je nerdige buurjongen zijn studeerkamerkennis op jouw chronische hoofdpijn loslaat. En dat de verzekering vervolgens ooit zo ver zou kunnen worden gebracht dat te dekken.

Maar zeg lekenrechtspraak en het klinkt als het meest revolutionaire en tegelijkertijd voor de hand liggende idee in tijden. Althans voor een leek (en wat politici).

Apart, want er is dus geen enkel geval waar leken speciaal gewaardeerd worden of op een andere manier in het voordeel zijn. Goed één voordeeltje dan: ze zijn meestal in de meerderheid.

En deze uitzondering bevestigt simpelweg de regel. Het zal zelfs een leek duidelijk zijn wat in dit geval het vonnis is.

Telefonisch geenqueteerd

2006-04-12T00:01:00.000+02:00

Er zijn zaken waar om de zoveel tijd lang opgespaarde frustratie over moet worden geuit. Bijvoorbeeld de telefoontjes die hoe dan ook ongelegen komen, of je nu net stond te koken, de spaghetti met zo min mogelijk schade naar binnen aan het schuiven was, of het sopje van de afwas zojuist precies op de temperatuur had gekregen.

Als dan de telefoon gaat hoop je dat het vrienden zijn met taart bij zich die net in de buurt waren, of anders toch op zijn minst een voorstel voor een leuke avond in petto hebben. Maar nee, het is natuurlijk een mevrouw die je al binnen drie tellen doorziet als volledig onpersoonlijk voorlezend van haar computerscherm.

Na een dergelijke teleurstelling moet iemand wel erg zijn best doen om nog wat sympathie te krijgen. Ik weet daar alles van, want tot een tijdje terug bevond ik me meestal aan de andere kant van de lijn. En hoewel ik dat zo veel mogelijk voor nobele doeleinden deed liepen maar weinig mensen warm voor een dertig minuten durende evaluatie van hun energieleverancier of een oriënterend vraaggesprek over hun recente ervaringen met het openbaar vervoer.

Gepikeerd meenden zij dat een minimaal humane behandeling aan mij niet langer was besteed. Maar wat de meeste mensen die de telefoon opnemen niet lijken te beseffen is dat de enquêteur het minstens zo zwaar heeft. Zijn kans op een leuke middag of avond is in ieder geval hoe dan ook verkeken.

Groot was mijn dank bij de zeldzame keren dat er iemand opnam die duidelijk zijn best deed er wat van te maken. Zo was daar de man die na afloop van de vragenlijst de gelegenheid aangreep om ook mij wat te vragen. Veertig minuten later hadden wij ons geanimeerd onderhouden over de ins en outs van zijn woonplaats in de kop van Noord-Holland, de Europese politiek en de beste manier om biefstuk te bereiden.

Deze lange afdwaling van mijn eigenlijke werk bezorgde me mijn ontslag. Gezien de aard van de werkzaamheden was ik daar niet al te rouwig om. En ook bekenden die zich niets konden voorstellen bij mijn uitgebreid verhaalde ongemak van het urenlang herhalen van dezelfde, slecht opgestelde vragenlijst konden niet anders dan opgelucht zijn met mijn pas verworven werkloosheid. Zij waren immers degenen met recht van klagen! Hun telefoonnummers werden - als waren het flippo’s- naar hartelust tussen bedrijven uitgewisseld die hun collectie wilden completeren. Ik daarentegen was van dit alles op wonderbaarlijke wijze gespaard gebleven.

Maar gisteren is het gebeurd! Na jaren tevergeefs wachten hoor ik erbij! Ik ben gebeld door een telefonisch enquêtebureau! En het viel best mee.

Lonsdaler

2006-04-03T21:11:00.000+02:00

Het was al redelijk druk in de bus toen er op het Haarlemmerplein nog meer mensen in moesten. Zoals gewoonlijk was het dringen geblazen. Er kwam een dik meisje met een patatje oorlog bij, een moeder met een kinderwagen, een halve schoolklas en ook nog een heuse Lonsdaler. Lonsdale is het kledingmerk dat uitgebreid in opspraak kwam nadat veertienjarige neo-fascistjes die nog in afwachting zijn van hun groeispurt het tot vlag van hun subgroep hadden gebombardeerd. Niet het soort hangjongeren om veel sympathie voor te kweken, maar waarschijnlijk net zo min een groep om je werkelijk zorgen om te maken.

Hoe anders was dat met deze Lonsdaler! Hij had de respectabele lengte van een meter vijfentachtig ruimschoots bereikt, was halverwege de dertig en maakte een stevige zwaai naar de chauffeur ten teken dat die voor hem moest stoppen.

Met zijn broek met zakken, bomberjack en gemillimeterde blonde haar stak hij nogal af tegen de in schutkleuren gehoofddoekte mevrouwen en onschuldige studenten met buttons voor de vrede die bescheiden een stapje opzij zetten toen hij er langs wilde.

Er gebeurde niet veel noemenswaardigs –sommige mensen stapten in, andere mensen stapten uit, de gewoonlijke busdingen- tot de Lonsdaler zijn eindhalte bereikt had. Daar overtrad hij al de eerste regel waar puristen zich zo bijzonder aan storen: hij ging de bus uit via de voordeur. De chauffeur zei er niets van, maar dat verbaasde me niet zo, want het was een neger en die houden vast niet zo van Lonsdalers. En ruzie met dit grote exemplaar leek me niet de juiste ambitie om te koesteren.

Eenmaal buiten maakte de Lonsdaler een scherpe bocht naar links, liep recht voor de bus langs zodat die niet weg kon rijden en gaf een ferme klap op de voorruit. Dat had ik wel eens eerder gezien –hoewel het toen een achterruit, een personenauto en geen Lonsdaler betrof- en daaruit had ik afgeleid dat het een uitstekend recept was om mensen tot ontploffing te brengen.

De Lonsdaler keek naar de chauffeur. En hij lachte. En hij stak zijn duim op! En het was een oprechte en vriendelijke lach!

Vol ongeloof probeerde ik hem nog even na te kijken, maar hij verdween al gauw in de supermarkt. Nadat hij vrolijk had gezwaaid naar de islamitische slager.

2006-03-27T23:13:00.000+02:00

Ik weet dat u hier wel eens langskomt, maar te zien aan de hoeveelheid reacties niet voor wat er geschreven staat. Natuurlijk, de kleurtjes zijn ook mooi. Maar wellicht schrijf ik zowaar vaker iets nieuws als het lijkt alsof ik publiek heb.

Mensen en muziek

2006-03-25T15:49:00.000+01:00

Het was een rokerig café waar we plaats hadden genomen om wat te eten. Op de deur stond eetcafé en ook nog iets in de geest van ‘petit restaurant’.

Het was ver voorbij etenstijd. Naast de toog voerde iemand een langgerekte conversatie met de bardame en hief zijn lege glas ten teken dat het gevuld kon worden. Aan de hoek van de bar hingen drie bezoekers naast een als jukebox opgestelde computer. Zij draaiden oude discoplaten terwijl ze zich lusteloos om de bar en hun kruk heen hadden gevouwen. Op de meest pakkende momenten zongen ze mee, zo nu en dan theatraal omkijkend en hun armen uitstrekkend naar de tafeltjes achter hen.

Daar zaten niet alleen wij, maar ook een groepje heren dat zich had gestationeerd achter wat bier en een pak kaarten. Een stuk of vier waren het er. En na een tijdje schoof er een vijfde man aan hun tafeltje.

In tegenstelling tot de merendeels kalende, onderling inwisselbare heren was de vijfde gast voorzien van een bos wild zwart haar, een donkere baard en doordringende ogen waarmee hij zijn tafelgenoten rustig aankeek terwijl het barpersoneel zich wist los te rukken uit de langgerekte conversatie en het woord tot hem richtte.

“U mag hier niet zijn hoor”, wees de bardame hem terecht vanachter de bar, “u weet dat u hier niet meer mag komen”. Ha! Vol spanning verlegde ik mijn aandacht van de karaoke naar de kaarttafel. Ik was de enige, alle andere aanwezigen keken niet op bij dit overduidelijke begin van een rel. Zelfs toen de wildharige opstond, zich wijdbeens posteerde om daar voor altijd te blijven staan en ik me afvroeg of de bardame wel durfde tegen zo’n grote man schonk niemand het gebeuren ook maar een blik. En toen een van de kaartspelers zijn stoel naar achteren schoof en dreigend opstond om de klaarblijkelijke indringer onder begeleidend gescheld precies zo ver de deur uit te duwen dat hij op de stoep direct er voor stond was er niemand die net als ik zijn adem inhield en nadacht over de plaats om het beste dekking te zoeken voor het geval er een schietincident zou plaatsvinden.

Ik had al een stevige pilaar uitgezocht, maar de man leek zijn nieuwe plaats voor het raam prima te vinden. Misschien hield hij toch niet zo van kaarten.

Het eten werd opgediend. En daar ging de deur weer open, de vijfde man met in zijn hand een boodschappentas stak zijn hoofd naar binnen.

Ik schoof mijn stoel al wat naar achteren, klaar voor een emergency-duik. “Sorry mevrouw, sorry”, zei hij. “Sorry dat ik binnen kwam. Ik wilde alleen maar wat mensen en muziek.”

Buit

2006-03-20T13:04:00.000+01:00

Mijn verhuizing drong zich afgelopen week herhaaldelijk op als een kruising tussen een zenuwinzinking en spierpijn van het op- en aflopen van vele trappen. Deze operatie die meer en meer op een slagveld ging lijken had als sluitstuk niet het omver trekken van een standbeeld of planten van een vlag, maar het ontruimen van de kelder. Alleen al voor het voor het eerst sinds jaren openen van de deur waren weken van mentale voorbereiding nodig. Ik was eigenlijk nog niet zo ver toen mijn hulptroepen aankondigden dat zij vandaag nog de klus zouden beginnen en klaren. Shock and awe ten top.

Nog voordat wij goed en wel een lading parafernalia op de stoep hadden geparkeerd reed het eerste wagentje de straat in, stopte voor de kelderdeur en een man die zijn hoofd uit het raampje stak informeerde naar de aanwezigheid van oud ijzer. Een bedspiraal werd ingeladen en een tweede wagentje arriveerde. Daaruit stapte een grijzende heer die zich tot de bodem van elke net zorgvuldig ingepakte doos groef op zoek naar iets bruikbaars.

Een constante stroom gelukszoekers overspoelde vanuit het niets ons stukje stoep. Daar deponeerden wij ondertussen meubels, koffers en tien dozen met boeken die na een verblijf van decennia in mijn kelder buiten te vondeling werden gelegd. Spannende boeken, cursusboeken, bouquetreeksboeken, stripboeken, plaatjesboeken; ondanks de boekenweek was daarvoor weinig belangstelling.

Des te meer voor al de rest. Ineens werd het me duidelijk hoe de perfect werkende wasmachine die tijdens het vorige deel van de verhuizing tien minuten onbewaakt op de stoep had gestaan zomaar had kunnen verdwijnen.

Toen het donker begon te worden parkeerde een jongetje van niet ouder dan tien zijn fiets voor de deur en opende alle oude koffers met vlugge bewegingen. Tenen nog net op de trappers van het rijwiel ging hij er niet veel later vandoor, om terug te keren met zijn jongere broertje en vader. Gezamenlijk snuffelden ze zeker een uur door de voormalige inhoud van mijn kelder. Vazen, gereedschap en kerstballen vonden een plaats in hun fietstas. Geen woord wisselden zij, behalve zo nu en dan wat magische en opgewonden kreten tegen elkaar.

Tot het oudste jongetje zich tot mij wendde en sprak. “Zijn hier ook boeken over dieren?” Zorgvuldig frommelde hij de opgedoken catalogus van Artis (1982) in het restje ruimte van de fietstas. Op de valreep toch nog een boek een nieuw thuis gevonden. Victorie!

Wie wat bewaart

2006-03-16T00:25:00.000+01:00

Er zijn mensen waarvoor het onmogelijk is iets weg te doen onder het mom “wie wat bewaart heeft wat”. En dat klopt, zij hebben veel.

De afgelopen jaren woonde ik in een huis waar iemand anders voor mij een dergelijke voorraad had achtergelaten. Toen ik mijn intrek nam begon ik met het doorploegen van de spullen, maar van een rigoureuze opschoning kwam het niet. Zodra er genoeg ruimte was om mijn persoonlijke eigendommen een plek te geven hield ik het voor gezien en bekommerde me niet langer om de bovenste en achterste planken van de kastjes waar ik alles wat mij niet toebehoorde zonder er veel aandacht aan te besteden naartoe had verhuisd.

Ik heb spijt, echt waar.

De afgelopen dagen loop ik in overspannen toestand door mijn huis, want ik stuit overal op geheime voorraden waar ik over moet besluiten. Ik ga namelijk verhuizen en deze keer moet alles leeg. In plaats van mij bezig te houden met het efficiënt inpakken van dozen en opvullen van gaten in de muur spendeer ik mijn tijd aan het doen van onverwachte ontdekkingen. Uit de krochten van de keukenkastjes vis ik gereedschap waarvan ik niet wist dat het bestond, maar wat speciaal ontworpen schijnt te zijn om kiwi’s te pletten. Wat een ontdekking! Moet mee! De citruspers. Nog nooit gebruikt, maar eigenlijk wel gezond om iedere ochtend verse jus te drinken. Een sixpack Andrelon-shampoo in een verpakking uit de jaren ’80 heeft zeker esthetische waarde in mijn nieuwe douche!

Ik voel me een zesjarige in een speeltuin en in afwachting van Sinterklaas. En hoewel ik zo gauw niet zou weten wanneer iemand een kiwi zou willen pletten, weet ik wel dat als ik nu de kiwipers wegdoe ik daar op korte termijn zeker achter zal komen en wenste dat ik hem nog had.

Maar dat kan niet!

Had ik de tijd dat ik hier woonde maar geprofiteerd van deze onvermoede luxe. Had ik maar aan den lijve ondervonden dat je na twee keer een vers glaasje sap in de morgen besluit dat een pak gebruiksvriendelijker en goedkoper is en dat je -werkelijk waar- nooit de behoefte voelt om een kiwi te pletten, zelfs niet als het kan. Zo blijkt maar weer dat je niet naar spullen verlangt, tot je ze hebt en spontaan niet meer zonder kunt leven. Maar in mijn nieuwe, kleine onderkomen is het ik of de citruspers. U merkt vanzelf wat het geworden is.

Privé en publiek

2006-02-28T16:29:00.000+01:00

Tegenwoordig lopen overal waar je kijkt mensen met dopjes in hun oren. De dopjes zijn het zichtbare teken dat we te maken hebben met iemand die zijn persoonlijke levenssfeer graag mee de straat op neemt. Bijvoorbeeld iemand die liefst elk moment van de dag in staat wil zijn om te telefoneren, onafhankelijk of zij op dat moment net in de supermarkt staat te jongleren met een kleuter, een tas en de pastasaus. Ik kan mij niet voorstellen dat de kwaliteit van deze gesprekken erg hoog is.

Deze vermenging van privé en publiek is soms erg verwarrend. Regelmatig word ik op straat uit mijn persoonlijke overpeinzingen opgeschrikt door een opgewekt “Hee, hallooo!”, waarna ik steevast een paar angstige momenten doormaak omdat ik geen enkele herkenning ervaar bij het zien van degene die klinkt als een lang verloren vriend. Pas na die eerste onduidelijkheid zie ik de dopjes en besef ik dat niet ik het was die geadresseerd werd, maar een onzichtbare gesprekspartner.

Andere mensen –van het minder spraakzame soort- hebben aan de dopjes een muziekinstallatie verbonden en bewegen zich in drie- of vierkwartsmaat door de straten. Zich niet bewust van de verkeerschaos die achter hen overblijft als ze niet hebben gehoord dat er een auto aankwam en niet reagerend op mensen die ze naroepen dat ze hun zakdoek zijn verloren.

Het eerste soort vervuiling van de publieke ruimte middels goed verstopte telefoon is wat mij betreft het meest storend. Maar van de swingende en zingende voorbijgangers vraag ik me meestal af waar ze naar luisteren. Ik zou willen dat de praters wat stiller waren en de dansers wat luider.

En ik weet nu hoe. In de stad kwam ik een man tegen die rustig rondsjouwde terwijl hij een kastje ter grootte van een huiskat onder zijn ene arm hield en met zijn andere hand aan een zwengel draaide. Uit het kastje klonk draaiorgelmuziek van het welluidende soort. En het werkte, de mensen werden er vanzelf stil van.

Noodweer

2006-02-24T14:15:00.000+01:00

In geen tijden ben ik zo nat geregend als vorige week. Gelukkig was ik op weg naar huis alwaar ik mijn schoenen kon föhnen en mijn spijkerbroek –natter dan hij ooit uit de wasmachine kwam- in de douche te laten uitdruppelen.

Op straat kwamen veel boze mensen langs. Een mevrouw trapte verbeten door, zo hard als haar hond het kon bijhouden. Iemand zat zo verstopt in regenkleding dat het onduidelijk bleef wat voor en wat achter was. Een oude meneer op roze schoenen verloor het gevecht met zijn paraplu. Ik zag niet eens kinderen in felgekleurde regenlaarzen die nog wat lol aan de plassen konden beleven. Nee, donderwolkjes zweefden mee boven de hoofden van iedere voorbijganger en als er weer eens een auto zo langsreed dat een voetganger werd getrakteerd op een plens extra water kwam uit die wolkjes bliksem.

Ook de volgende ochtend werd ik door donder en bliksem gewekt. En opnieuw wist ik het zo te regelen dat ik tegen het einde van de dag doorweekt aankwam op Centraal Station. Ik voegde me tussen de menigte die nat en mopperend de mevrouw aanhoorde die iedere verwachte trein beleefd afkondigde, op één na, waar we vervolgens met zijn allen net wel of net niet inpasten.

Gelukkig mochten we er al snel weer uit, omdat de trein niet meer verder kon. Het sociale experiment ‘met vijftig individuen op het balkon van de tweede klas’ had ons niet veel meer ontspannen gemaakt. Ik vreesde voor de conducteur en het raampje van de trein.

Dat viel mee. Zelfs toen iedereen zich twee uur later nog op het onverhoopte eindpunt bevond waren er geen klappen gevallen. Sterker, de stemming zat er goed in! ‘We gaan nog niet naar huis…’ werd aangeheven en net toen een schuchter begin van de polonaise te zien was sprak te stationsomroeper de verlossende woorden dat het treinverkeer weer op gang kwam.

Noodweer over? Ik weet het niet. Per direct waren de donderwolkjes terug boven de hoofden van de reizigers.

Overpeinzing bij Valentijnsdag

2006-02-12T20:37:00.000+01:00

De eerste keer dat ik ze zag was in tram 12. Ik stapte in op het Museumplein en de hele weg tot vlak voor het eindpunt kon ik mijn ogen niet afhouden van het bizarre koppel dat zich twee rijen verderop had geïnstalleerd.

Hij droeg een openhangend jasje met een subtiele ruit. Daaronder een lange, gebreide trui met V-hals –model breipatroon uit een damestijdschrift, jaargang 1987- in een soort magentatint. En onder zijn grijze broek staken felroze sportgympen die je zou verwachten bij twaalfjarige meisjes. In ieder geval stonden ze verrassend onconventioneel bij een man met grijs haar en een wat ingevallen gezicht.

Naast hem vermoedelijk zijn vrouw, vriendin of maîtresse. Haar varkenspootjes in vleeskleurige klompen met vijf centimeter hak. En haar vervreemdende uiterlijk kwam niet alleen door de minirok, maar ook door de felgekleurde oogschaduw die ze op, rond en in de huidplooien van haar ogen had gesmeerd. Zij naderde misschien wel de zeventig.

De rollen waren duidelijk. Hij keek wat gelaten voor zich uit terwijl zij de omgeving in de gaten hield, hoofd geheven en kordate blik.

Bij mijn halte stapten zij uit. Achter hem rolde een boodschappentas op wieltjes. Al voordat ze de straat overstaken had zij twee meter tussen hen laten vallen en beende driftig voort. De roze gympen wandelden gelaten verder, tot ze een hoek eerder dan ik afsloegen en ik ze uit het zicht verloor.

Een dag of wat later zag ik ze opnieuw, ditmaal op station Sloterdijk. Hij wederom gestoken in het carnavalspak van eerder die week, zij evengoed een opvallende verschijning met haar opgestoken haar en vreemd jonge loopje.

Het leek me wel een geval van echte liefde. Dat hij zich iedere ochtend in door haar samengestelde combinaties laat hijsen en zij ondanks haar ongeduld niet te beroerd is om hem de tas te laten dragen en van eten te voorzien. Zoiets.

Bijna weg

2006-02-07T21:14:00.000+01:00

Plots was er ophef in de trein. Het meisje dat voor mij zat pakte haar telefoon uit haar tas en begon op instructie van een zojuist binnengerende heer nummertjes in te toetsen.

“Nul… drie… een… zes…”
“Wacht even, wacht even”, riep zij in lichte staat van paniek. “Heel even wachten… ja… nul… drie… en dan?”.
Toen de tien cijfers allemaal in overeenstemming met de wensen van de heer waren merkte het meisje op: “Maar dat is toch geen mobiel nummer?”.

De meneer wiebelde van zijn ene been op zijn andere been en keek schichtig in het rond. Opnieuw dreunde hij nummertjes op. Hij keek of hij op het punt stond de telefoon uit handen van het meisje te grissen en het dan maar zelf te doen, zijn ogen bleven op het toestel gefocust en hij roffelde met zijn voet op de grond. Alsof dat wat uit zou maken.

Toen was het nummer af. Beiden hielden stil, staken vol verwachting hun kin omhoog en sloegen hun ogen op naar de leegte tussen het plafond en de stoelen.

Ineens klonk Bachs Italiaanse Ouverture.

Er verscheen een opgeluchte grijns op het gezicht van de man. “Ik weet niet waar hij is, maar ik hoor hem, dus ver kan het niet zijn”. Rustig wandelde hij naar een lege plek en de trein vertrok.

Stadsbehang

2006-02-03T21:31:00.000+01:00

Gisteren lachte mijn kelderdeur mij vriendelijk toe. Wat leuk, nergens in de buurt kijken de kelderdeuren zo vrolijk.

Maar vanochtend begon de buurvrouw met haar inquisitie. Nadat ik haar had verzekerd dat deze versiering ook voor mij een verrassing was probeerde ze me te doordringen van het belang van een propere straat. Details over hoe zij er persoonlijk op toezag dat de straat niet teloor ging volgden. Een verwijzing naar de parallelstraat die er beduidend slechter aan toe zou zijn diende als bewijsmateriaal. Oh, zij steunde en zuchtte en besloot dat zij het dan maar moest schoonmaken.

Als ze dat doet zorg ik er hoogstpersoonlijk voor dat iedere kelderdeur in deze straat een passende uitdrukking krijgt, de hare incluis.

Kuddedieren

2006-01-30T22:54:00.000+01:00

Maandagmorgen. De trein zit vol met wij die weer moeten wennen aan de week. Alsof het een ongeschreven afspraak is doet iedereen zijn best elkaar niet te veel tot last te zijn en te voorkomen dat iemands suffe dromen worden verstoord. Geen gebel, geen gekraak met de krant. Collectief staren naar de stoel voor je lijkt de enige gepaste tijdbesteding.

Zo om het half uur vertraagt de intercity voor het volgende station. Zelfs de conducteur neemt deel aan de rust, in welke stad we zijn beland wordt niet omgeroepen. En een station verder betwijfel ik of we wel echt zijn gestopt, want ik kan het me niet meer herinneren.

Een hobbelige wissel beweegt alle hoofden naar links om ze snel weer terug te stuiteren naar hun originele positie na een kleine terugslag aan de rechterzijde. Stukje spoor in aanbouw, zelfde verhaal, een blikje ratelt over de grond en blijft halverwege het gangpad liggen.

Iemand laat de klep van een vuilnisemmer dichtexploderen.

Foutje.

Ik verzin een machtige marionettenspeler die alle passagiers als eenheid kan laten bewegen. Deze knikkende hoofdjes zouden nauwelijks misstaan in absurdistisch toneel of miljoenenproductie. In Troy en Sjakie en de Chocoladefabriek hadden ze dure computeranimaties nodig om zo’n grote massa identieke personages op het scherm te krijgen.

“Goedemorrruguh!”, de deur schuift open en een veel te vrolijk gezicht voor dit moment koloniseert de coupé en kijkt vol verwachting langs de rijen waar iedereen druk bezig is deze indringer vakkundig te negeren. “Ik zei… Goedemorruguh!”, crescendoot het. “Goedemorgen”, mompelt de coupé plichtsbewust terug. Voor straf bestelt niemand koffie of thee bij de schuldige cateringmeneer.

Dan vlak voor het laatste station is het blijkbaar te laat om nog niet wakker te zijn: “Dames en heren ik doe vandaag mijn examen voor machinist en daarvoor moet ik nog een laatste opdracht vervullen, maar ik heb uw hulp nodig! Ik zet zo ‘Op een klein stationnetje’ in en het is de bedoeling dat u allemaal even meezingt…” en daarop schallen inderdaad de eerste tonen van deze populaire kindertune door de intercom. “Ik zie dat sommigen van u niet meedoen, ook daar achterin gewoon even de handjes omhoog!”

Maar de meegaandheid van de mens kent grenzen.

Verkiezingen

2006-01-17T23:41:00.000+01:00

Op zeven maart zal het in Amsterdam dan eindelijk gebeuren. De hoofdstad heeft de stap naar computergestuurd stemmen durven maken.

Wat een zonde, wat een zonde, want de romantiek van het stemmen zit juist in het opvouwen van de stemlijsten en ze plechtig in de grote tonnen deponeren (even erboven vasthouden en lachen naar de denkbeeldige camera) of in het thuis zoeken naar een echt rode lippenstift, omdat je toch een beetje je eigen persoonlijkheid in je stem tot uitdrukking wilt brengen.

En werken op het stembureau heeft met papieren stemmen iets plechtigs. Je rommelt een beetje met kaartjes, tekent wat in op lijsten en knikt samenzweerderig naar de mensen die het bureau in- en uitkomen. Na sluiting van het bureau raakt de vloer bedolven onder de uitgevouwen stemmen waar orde in dient te worden gebracht.

Dat hele rituele gebeuren is nu verleden tijd. Zelfs het rapporteren van de eindscores gebeurt volautomatisch via een GPRS-verbinding. De stembureaumedewerkers zijn gereduceerd tot slaafjes van de techniek en hebben nog louter een armoedige ceremoniële functie. En ook voor de kiezer is er niet veel meer aan. Op OK klikken in een of ander computerprogramma is voor de meerderheid dan de burgers een dagelijks terugkerende handeling. Een potlood, dat geeft pas reden om de deur uit te gaan!

Komt er niet een ander soort spanning voor in de plaats? Ik herinner mij de eerste stemcomputers. Grote kolossen waarvan je vermoedde dat er iemand in zat die stiekem handmatig kraaltjes heen en weer bewoog op een groot telraam en zo nu en dan een opzettelijk vergissinkje maakte in het voordeel van zijn favoriete partij. Maar zelfs dat kleine beetje ruimte voor curiositeit wordt ons ontnomen. De Amsterdamse computers zijn ongeveer zo groot als een moderne magnetron, meer dan een kabouter past er echt niet in. En wie gelooft er nog in kabouters? Ik voorspel een lage opkomst.

Bulldozers

2006-01-16T19:46:00.000+01:00

Op weg naar Geuzenveld (later wellicht meer daarover) kwam ik allerlei grote graafwerktuigen tegen, er werd weer eens een weg verbouwd. Over een aanzienlijke afstand moesten voorbijgangers te voet en te fiets zich over wat provisorische plankenconstructies voortbewegen.

Bij wijze van uitzondering stapte ik van mijn fiets en ving aan. Tot ik mijn pas moest vertragen, omdat zich voor mij een gearmd paar bevond dat geen haast leek te hebben. Hij was bijna gepensioneerd, zij had nooit gewerkt en waarschijnlijk had ze na jaren samenleven met een gewelddadige echtgenoot nu toch eindelijk ware liefde gevonden, zo stelde ik mij voor. Ze hadden het niet breed, leefden vooral van gefrituurde waren en zo nu en dan een negerzoen, wat zich omzette in een BMI van 30 (per persoon) en een doorsnede van een meter in beide richtingen (horizontaal en horizontaal zeg maar, verticaal waren ze wat langer).

Van de andere kant naderde al een tijdje een moeder met buggy naast haar vijftienjarige dochter. Het LAT-stel -zij woonde normaalgesproken in Purmerend en hij aan de Burgemeester de Vlugtlaan- had al gezien dat ik ze op de hielen zat, maar liet mij er niet erg makkelijk langs.

De moeder en kinderen waren inmiddels al zo dichtbij dat ik mijn poging toch al gestaakt had om hen niet onder mijn wielen te verpletteren. Maar ineens werd het fragiele meisje schuin voor mij langs getorpedeerd en kon zich nog net staande houden op de rand van het plankenpad, terwijl de moeder een noodrem maakte met de buggy om haar niet van achteren te scheppen. Ik wist mijn wielen net op tijd af te wenden.

"Kijk toch uit zeg!", zei de man venijnig terwijl hij de loodrechte stampkoers overgehouden aan jarenlang noeste arbeid in het westelijk havengebied niet liet verstoren.

Daar ging ik alweer. In volle verontwaardiging zei ik dat zij ook wel een stapje opzij hadden kunnen doen. "Nou jaaah!". Zelden zoveel verontwaardiging terug gehoord.

Beter een goede buur

2006-01-10T13:24:00.000+01:00

Veel moderne dingen in mijn huis zijn nogal provisorisch geregeld–denk aan douche en elektriciteitsleidingen. Daarom bevindt het lichtknopje van de badkamer zich op de gang, waar het erg verleidelijk is het uit te drukken als er net iemand binnen is. Bij gebrek aan ramen in de badkamer is het er met de lamp uit aardedonker.

Natuurlijk duurde het niet lang of mijn logé had dit in de gaten. Terwijl hij op de gang hoorbaar de grootste lol had probeerde ik in het donker mijn tandenborstel zo goed als het ging in mijn mond te steken en ondertussen streng te roepen dat dit niet de bedoeling was. Elke keer dat ik opgelucht was dat de lamp weer aanging, duurde het niet lang of hij werd onder begeleiding van vals gelach weer uitgezet.

Ik liet mij niet van mijn stuk brengen en zette mijn procedure voort. Voor de zoveelste keer begaf de verlichting het, maar deze keer geen achtergrond geluiden. Wel een tijdje later vanuit het niets iets dat op mijn schouder tikte.

Als men zegt tegen het plafond te vliegen dan kan ik nu iedereen verzekeren dat dit niet overdrachtelijk bedoeld is. Ook kan ik er op vertrouwen dat ik in geval van nood zeker driehonderd decibel aan reflexmatig gekrijs kan produceren. Helaas moet ik daar aan toevoegen dat ik verder vooral erg verstijfd van schrik was, wat de vooruitzichten wat minder rooskleurig maakt.

Natuurlijk was het geen buitenaards wezen of gevaarlijke psychopaat en mijn minstens zo erg geschrokken logéetje wist niet hoe snel hij het licht weer aan moest doen. Bedremmeld gingen we op de bank zitten en probeerden te bedenken hoe we dit aan de buren moesten uitleggen, die zeker binnen de kortste keren samen met wat sterke politiemannen voor de deur zouden staan.

Maar er kwam niemand. En of dat nu echt een opluchting was durf ik niet te zeggen.

Ook meer lichaamsbeweging in 2006? Lachen traint minimaal 15 spieren.

2006-01-04T02:01:00.000+01:00

Net geen witte Kerst gehad, maar op de valreep toch nog sneeuw in december. Ik had mijn fiets aan de hand genomen en volgde een spoor van vogelvoetjes. De winter heeft de duiven vervangen door witte meeuwen die blijkbaar geen last hebben van koude voeten. Dat zal wel komen doordat ze uit onherbergzamere streken komen. Zij keren daar ook weer terug, want al is het er koud, de meeuw hecht net als de mens erg aan zijn eigen omgeving.

In de laatste dagen van het afgelopen jaar ontmoette ik veel mensen die nooit meer terug zullen keren naar de warmere gebieden waar zij jaren geleden uit zijn vertrokken, niet allemaal even gelukkig. Wel allemaal hartelijk en al die warme ontmoetingen hebben er vast aan bijgedragen dat er een paar dagen later van de witte deken weinig meer over was dan over de straten uitgespreide drab.

In een huis ergens in Amsterdam zat toen een meneer naar buiten te kijken. Vanaf de andere kant van het raam staarde een sneeuwpop hem ononderbroken aan. Van de bekende pondjes na kalkoen en oliebollen had deze pop zo te zien geen last, zijn lijf was verschrompeld en ook van het hoofd was nauwelijks iets over, maar er zat nog duidelijk een glimlach.

Misschien was de sneeuwpop de enige die regelmatig naar de meneer lachte en ook dat zal niet lang meer duren. Nooit zal deze meneer nog, zoals de meeuwen, teruggaan naar waar hij vandaan kwam. Hij zal zelfs geen voetstappen meer achterlaten, want ouderdom heeft hem het lopen onmogelijk gemaakt. En als zijn buurkinderen ouder zijn en niet meer spelen in de sneeuw, wie lacht dan nog naar deze meneer? En naar vele anderen die alleen zijn?

Ik weet dat de meesten van u zich voornemens op de hals hebben gehaald in de orde van grootte ‘meer sporten’ en ‘nooit meer roken’. Ik wens u daarmee veel succes en sterkte. Maar wie nog ruimte over heeft om zijn leven en dat van vele anderen te beteren stel ik voor zo nu en dan eens gratis naar iemand te lachen.

Vaste klanten

2005-12-13T15:00:00.000+01:00

Soms doe ik boodschappen voor andere mensen die dat zelf niet meer zo goed kunnen. En vaak blijkt dat zij een hechte band met de lokale bakker, slager of groenteman hebben. Ga ik wel eens voor de meneer met de korte blonde haren een broodje voor tussen de middag halen bij de kaasboer dan neem ik behalve het broodje ook de hartelijke groeten mee terug. Kom ik bij de slager voor de oude mevrouw met de kapotte rug en het haperende geheugen, dan weet hij precies wat niet op het bonnetje staat, maar toch mee moet.

Ik vind het wel mysterieus, die geheime wereld van behulpzame contacten tussen vaste klant en winkelier die elkaar alleen maar kennen van korte ontmoetingen rond de toonbank met aardappels of tijgerbolletjes in de hoofdrol.

Nadat ik verhuisd was was mijn vreugde groot toen bleek dat zich op twintig meter van mijn nieuwe onderkomen een bakker bevond. Zo eentje waar “uw warme bakker” op staat en waar je midden in de nacht bedrijvigheid vermoedt, omdat dan meestal het licht aan is. Ik ging trouw twee keer per week brood halen en verwachtte dat ik binnen afzienbare tijd wel tot de vaste klantenkring zou behoren. Die waren duidelijk van de rest te onderscheiden, omdat ze in plaats van een bestelling te plaatsen een praatje over de kinderen hielden, vervolgens wat broden in de handen gedrukt kregen en de bakkerij onder het uitspreken van vriendelijke groeten weer verlieten.

Om het herkenningsproces wat makkelijker te maken bestelde ik telkens exact hetzelfde. Na een paar weken wachtte ik even met bestellen om ze de kans te geven het alvast voor me in te vullen, maar op mijn stilte volgde steevast een “zegt u het maar?”. Wie er ook achter de toonbank stond, ik werd keer op keer begroet alsof ik er voor het eerst was.

Het zonnepitbrood werd ondertussen iedere ochtend een grotere aanslag op mijn humeur. Ik gaf het op en haalde mijn brood voortaan bij de Albert Heijn. Daar wordt iedereen door de kassajuffrouw tenminste op gelijke en onpersoonlijke wijze benaderd.

Het nut van de bezem

2005-12-08T23:56:00.000+01:00

U weet, Amsterdam is een dorp. Althans dat zou het graag willen zijn. De grote stadsproblematiek maakt het toch moeilijk daar in te geloven. Het is lastig om een dorp te noemen dat zo veel daklozen huisvest, nou ja niet huisvest. Ze mogen dan wel bekende gezichten zijn waardoor het opvalt als er een nieuwe bijkomt, als er eentje van de ene op de andere dag verdwijnt merken we dat nauwelijks op.

En in de meeste dorpen zoek je tevergeefs op straat naar je nieuwe huisraad. In Amsterdam is het daarentegen geen probleem om je inrichting vrijwel volledig binnen het bestek van een dag van verschillende straathoeken te plukken. Afgelopen week nog vond ik een volledige huiskamer zo neergezet dat het leek alsof de familie even weg was om straks weer verder te gaan met theedrinken. Alleen de televisie ontbrak, maar het tafeltje daarvoor stond al klaar. Eerder zag ik prachtige bedden met muffige matrassen waarop je je elke avond uit logeren waant bij oma. En zelfs de badkamer hoeft geen probleem te zijn, want met het aanbod van wasbakken en toiletpotten hoef je zelf alleen nog voor een douchegordijntje te zorgen.

Vandaag zag ik bij het Weesperplein een meneer lopen met de fiets aan de hand. Het duurde even voor ik dat doorhad, want de fiets wist zich goed te verschuilen onder van alles en nog wat. Ik denk eigenlijk niet dat het mogelijk was er nog op te fietsen, tenzij je een manier wist om jezelf op de grote bult met dingen te hijsen die bovenop het zadel bevestigd was en die waarschijnlijk de bezittingen van de meneer waren. Het opvallendst aan de constructie was de bezem die recht omhoog stak vanaf de bagagedrager.

Vertwijfeld vervolgde ik mijn weg. Een bezem is nu niet het eerste wat ik zou verzamelen op het moment dat ik geen dak boven mijn hoofd had. En gezien het Amsterdamse straatbeeld denken de meeste daklozen daar zo over, want als ze allemaal dagelijks een stukje zouden bezemen zouden veel plaatsen er anders uit zien. Er moest dus een diepere gedachte achter zitten. Eerst verzon ik dat het een alternatief vervoermiddel was, want als de fiets niet meer geschikt is om je voort te bewegen, dan neem je toch de bezem? Dit idee zette ik al snel uit mijn hoofd, ik herinner mij geen enkel plaatje waarop een man een bezem bestijgt. Misschien, zo bedacht ik, was een bezem handig voor het evenwicht. Maar dan zou je hem eerder horizontaal monteren.

En toen reed ik dus langs de huiskamer en vielen alle puzzelstukjes op hun plaats. Natuurlijk, tegen de bladeren onder de bank!

(Bezems worden zowaar een terugkerend thema!)

Sinterklaas en terreur

2005-12-05T23:28:00.000+01:00

Grappig was dit jaar dat Sinterklaas met zijn tijd mee is gegaan en een Veiligheidspiet in dienst heeft genomen. Of die ook rapportages zonder vermelding van bronnen opstelt waarna vermeend stoute kinderen in de zak enkele reis naar Spanje worden gestuurd waar hen de roe wacht en hun verdere lot ongewis is weet ik niet. De parallel lijkt voor de hand te liggen.

Maar goed ook, want de zak alleen is voor het eenentwintigste-eeuwse kind weinig indrukwekkend.

Wat minder voor de hand liggend is de overeenkomst die bestaat tussen de Goedheiligman en de moslimfundamentalist. Ik denk aan de lengte van zijn baard, zijn jurkachtige kleding en het door hemzelf gekoesterde idee dat hij er is om op aarde recht te doen, hetzij voor ongelovigen, hetzij voor ongehoorzamen.

Misschien een beetje flauw, maar Sinterklaas heeft mij dit jaar dan ook overgeslagen.

Vieze woorden I

2005-11-23T00:49:00.000+01:00

zijnde - woord zonder duidelijke betekenis naar eigen inzicht in te vullen om kenmerken van een persoon te beschrijven:

"Als blondine zijnde worden er veel flauwe grappen verteld" (er worden veel flauwe grappen over blondines verteld).

"Ik kan dat als moeder zijnde niet accepteren" (moeder zijnde kan ik dat niet accepteren).

aangeven dat - werkwoord zonder duidelijke betekenis. Kan desgewenst worden gebruikt om emoties of opinies in te leiden of mensen te citeren, meestal met eufemistische bijklank:

"Zij had toen al aangegeven dat zij het niet leuk vond" (zij vond het toen al niet leuk).

"Ik heb meerdere keren aangegeven dat ik het er mee eens ben" (ik heb meerdere keren gezegd dat ik het er mee eens ben).

"Hij had aangegeven dat hij dat op dat moment niet kon aangeven" (hij kon er niet bij).

Vieze woorden II

Slagboom

2005-11-22T11:13:00.000+01:00

Van de zomer was er een klein opstootje op het centraal station. Vanaf mijn fiets zag ik toen vooral politieagenten, maar daar tussen bevond zich ook een televisiecamera met voor de lens een nors kijkende man die een geprint A4-tje voor zijn buik hield waar op stond: “weg met de slagboom”.

Ik keek rond. Slagboom? Geen slagboom te bekennen.

Zodra ik thuis kwam vogelde ik uit wat de ophef met de schijnbaar eenzame demonstrant te betekenen had. En zoals u waarschijnlijk weet betrof het een slagboom voor de ingang van de taxistandplaats. Terwijl in juli nog iedere toerist die vanuit Schiphol met de trein kwam als eerste beeld van Amsterdam een bescheiden reconstructie van een middelgrote Indiase stad zag -inclusief verkeerschaos, schoenenpoetsers en zes rijen dik geparkeerde taxi’s- zou het stationsplein in de nabije toekomst steeds ordelijker worden.

Nou, de slagboom is er! En wat heeft het uitgemaakt?

Ik had twee dingen verwacht. Allereerst dat er driehonderd meter van de slagboom tweederangs standplaatsen zouden ontstaan waar alle chauffeurs met een niet gepoetste auto tegen een wat lager prijsje de hele nacht door korte ritten zouden maken. Dat lijkt helaas niet het geval te zijn. Nog steeds word je voor een kort ritje categorisch geweigerd. En het lijkt soms wel alsof een rit pas als lang beschouwd wordt zodra je naar Enschede wilt.

En een tweede verwachting kwam voort uit de ervaring dat veel mensen in een kleine ruimte vaak voor geweld zorgen. Nu er beduidend minder taxi’s staan zou je verwachten dat men minder opgefokt en ruziezoekend is. Uit een evaluatierapport van vorige week blijkt inderdaad dat er minder agressie is tussen chauffeurs onderling, maar dat ze zich in plaats daarvan botvieren op de toezichthouders.

Dit alles doet bij mij langzaam maar zeker het vermoeden rijzen dat we hier te maken hebben met een hele speciale categorie mensen die elke sociale en economische wetmatigheid aan haar laars lapt. Om de een of andere reden ga ik dan liever lopen.

U bent gewaarschuwd

2005-11-14T23:35:00.000+01:00

Ik vrees dat ik een catastrofale vergissing heb gemaakt. Toen gisteren de bel ging deed ik open in de veronderstelling dat de postbode een pakketje voor de benedenburen wilde achterlaten. De postbode kwam echter naar boven en bleek bij nader inzien een Jehova’s Getuige te zijn, gewapend met Bijbel, een schare tijdschriften en een notitieblokje. Klaar om mij te waarschuwen.

In plaats van de aardige man direct weer naar buiten te sturen zoals velen mij waarschijnlijk zouden aanraden liet ik hem rustig zijn verhaal doen. De reden daarvoor was behalve dat ik het niet zo netjes vond de wat oudere meneer weer rechtsomkeer te laten maken ook dat mijn oog al direct gevallen was op zijn krantje over de oplossing voor wereldhonger. Dat is een onderwerp waar ik een studie naar doe en je kunt niet genoeg bronnen raadplegen. Ik probeerde dus het exemplaar in handen te krijgen en het gesprek af te ronden.

Wat natuurlijk niet zomaar ging.

Eerst informeerde de heer naar mijn opvattingen over honger en armoede in de wereld en of ik dacht dat het ooit nog goed zou komen. Nu ben ik onverbeterlijk optimistisch en geloof hardnekkig dat men te zijner tijd wel zal inzien dat bepaalde dingen anders dienen te worden geregeld, dus ik sprak hem bemoedigend toe dat het even kon duren, maar dat uiteindelijk alles eerlijk zou worden verdeeld.

De Getuige had het al een keer gevraagd, maar voor de zekerheid informeerde hij nogmaals of ik gelovig was en kon ik hem wederom mededelen van niet.

Dan zou dat denkbeeld van mij wel komen vanwege mijn overtuiging dat de wetenschap vroeg of laat onze redding zou betekenen. Bijna begon ik aan een politiek filosofische verhandeling waarin nauwelijks wetenschap vereist is om iets te bereiken, hoogstens wat goede wil en inzicht, maar het leek me niet het juiste moment.

Voor het gemak sla ik de Bijbelpassages over, laten we zeggen dat op dit punt de aardige meneer voorstelde om de volgende keer met vrouw en kind langs te komen om wat te praten. “Aan de deur natuurlijk”, verzekerde hij mij. Nu zouden ze van mij best binnen mogen komen, maar ik weigerde toch maar. Ook het voorstel nieuwe edities van het tijdschriftje persoonlijk in ontvangst te nemen sloeg ik af. Evenals al het andere bezoek dat misschien binnenkort nog langs wilde komen.

De meneer bleek echter net zo optimistisch als ik. Welgemutst constateerde hij “u woont op drie hoog?”.

En nu sta ik dus in het notitieboekje, waarschijnlijk bij kansrijke kandidaten.

Net als in 1980

2005-11-08T14:10:00.000+01:00

Elke week loop ik op één avond een vaste route naar een vaste afspraak. Dat is interessant, want op die route kom ik onder andere door een straat waar de keukens zich op kelderniveau bevinden en waar je daardoor bij sommige huizen ongemerkt naar binnen kunt gluren. Terwijl de bewoners in het ergste geval net mijn benen kunnen zien heb ik zelf vanuit vogelperspectief een onbelemmerd uitzicht op hen en hun diner.

Het geval wil namelijk dat het meestal etenstijd is als ik daar langs loop. En met name in één huis is men zeer stipt met het eten. Kom ik tien minuten eerder, dan wordt er nog gekookt. Ben ik eens aan de late kant, dan leest het echtpaar aan tafel de krant. Ik ken deze mensen verder niet, maar ze lijken mij heerlijk stabiel in roerige tijden.

De man en vrouw heb ik er bijvoorbeeld ook nog nooit op betrapt met elkaar te spreken, in ieder geval niet zodanig dat het leek alsof het ergens over ging. Wat er ook in de krant staat, hun gezichtsuitdrukking is altijd perfect neutraal.

Als er sprake is van naderende vogelgriep dan eten zij hoogstens een dag biefstuk. Terwijl ik me schichtig door Oud-Zuid beweeg -beducht om rondvliegende kogels te ontwijken- heeft de zoveelste liquidatie in of rond de binnenstad op hen geen indruk gemaakt. Hun twee ons groenten ligt er als altijd keurig gerangschikt bij wanneer een cellencomplex inclusief bewoners in vlammen opgaat.

Als ik elke week een foto van hen zou maken dan zou daar later alleen op te zien zijn wat de bonusaanbiedingen van Albert Heijn waren en misschien in welk seizoen we ons bevonden, maar of het nu 1980 of 2005 was, we zouden het niet weten. Het enige wat me is opgevallen is dat de man duidelijk niet van spruitjes houdt. Maar ook dat is een constante.

Alles blijft eigenlijk altijd hetzelfde en ergens is dat wel een prettig idee.

Idealisme

2005-10-24T09:28:00.000+02:00

Sommige mensen krijgen last van bekeringsdrang als ze een boek of een bandje goed vinden. Ze stellen alle bekenden op de hoogte en beginnen bijvoorbeeld het betreffende object standaard cadeau te doen op verjaardagen. Zij zijn waarschijnlijk idealisten, maar dat snap ik wel. Want af en toe heeft iemand zo iets geschilderd, geschreven of gecomponeerd dat je weet dat iedereen in essentie hetzelfde is en met elkaar verbonden. Euforie, zo veel duidelijkheid met zo weinig woorden.

Ik denk dat kunst de wereld kan redden.

Gedeelde vijand

2005-10-22T22:06:00.000+02:00

Omdat het ramadan is kun je in Amsterdam vrijwel dagelijks een discussieavond bijwonen en aansluitend met echte moslims de vasten breken. Ook als je zelf gedurende de dag wel gewoon hebt gegeten is dat best leuk om te doen. Afgelopen week ben ik op deze manier begonnen met integreren in mijn multiculturele buurt. Dat heeft nogal wat resultaat gesorteerd.

Een bezoek aan een zo’n avondje heeft mij stof voor weken gegeven om over te schrijven. Met een beetje geluk bericht ik binnenkort over de sektarische groepscultuur van zeventienjarige meisjes, de manier waarop de urban incrowd laat blijken er bij te horen en de pathetiek van de stand-up comedian die een manhaftige poging doet de avond te redden en hem vervolgens definitief te gronde richt.

Het verkeren tussen niet-studenten was een ervaring op zich, maar ik was ook nog eens de enige Nederlander in de zaal (dat mocht ik daar niet zeggen, want we waren allemaal Nederlanders, maar u begrijpt dat ik bedoel dat er verder niemand met zichtbaar blond haar aanwezig was).

Ik stelde me bijzonder open op, klaagde niet over het onzinnige protest tegen de partijdige berichtgeving over de Palestijnse kwestie die meer zei over de verscheidenheid aan kranten en nieuwsprogramma’s die de aanwezigen zelf inzagen dan over een complot van de westerse media. Ik wachtte solidair met eten tot de verlossende sms dat de zon officieel onder was binnenbliepte. En ik voelde mij nauwelijks beledigd toen men er vanuit ging dat ik niet wist wat de ramadan inhield en wat kosjer dan wel halal eten was. Zo bezien heb ik een kleine cultuurclash vrij goed overleefd.

En het is niet voor niks geweest! De volgende dag al merkte ik resultaat. Terwijl ik geduldig voor het stoplicht op de Marnixstraat stond te wachten dat gemiddeld eens per vijf minuten van rood naar groen springt werd ik zomaar in het wild aangesproken door een allochtoon. Dat was nog nooit eerder gebeurd (behalve die keer dat een man op de fiets in het voorbijgaan alle Nederlandse vrouwen luid vervloekte, maar ik geloof eigenlijk niet dat dat in het bijzonder aan mij gericht was). Deze allochtoon en ik deelden onze irritatie over de bizarre regels voor het voeren van je achterlicht, met de politie als onze vijand.

En misschien is het wel zo dat als de regering nog wat langer doorgaat met het opstellen van strenge regels het niet lang meer duurt of iedereen voelt zich met elkaar verbonden, geïntegreerd in de strijd tegen de overheid.

Vooruit

2005-10-14T01:01:00.000+02:00

Het was een dag in de polder. Boven de tot de horizon strekkende velden dobberden schaapjeswolken en als de windmolen in de tijd van Marsman al had bestaan had ik nu zeker wat van hem geciteerd. Het waren namelijk geen populieren die het laagland doorbraken, maar bontgekleurde molens die met hun drie armen de lucht doorsneden.

Ik doorkruiste het landschap zoevend op een pas geasfalteerd wegdek waar ik weinig tegenliggers tegenkwam, hoewel de hier en daar opdoemende bijna of zojuist gerealiseerde nieuwbouwprojecten voor ouderen en voor jonge gezinnen deden vermoeden dat er wel mensen woonden. De zon was heet en de lucht trilde boven het donkere asfalt dat eindeloos vooruit strekte.

Met het navigatiesysteem aan ging de reis ging van Almere, satellietstad van Amsterdam, naar een gehucht in de polder. En terwijl ik onderweg was dacht ik: “de kern van Nederland moet hier ergens te vinden zijn”.

Verder en verder ging het, steeds maar rechtdoor op dat vooraf geplande wegennet van Flevoland, totdat ik opschrikte en met mijn volle gewicht op de rem trapte. Voor mij op straat stond een rij mensen die hand in hand de weg in twee richtingen blokkeerden. Waren dit de tot nu toe verborgen gebleven inwoners van de polder? Het leek me onwaarschijnlijk, het was eerder een dwarsdoorsnede van de randstad.

“Ga terug” zei de stem uit mijn navigatiemachine.

De mensen keken mij aan en haalden hun schouders op. “Ik weet het niet”, zei een meneer met een grijze hoed en een wat onflatteus overhemd onder zijn bruine jasje. Hij vertrok zijn gezicht in een wat ongemakkelijke grimas. “Ik weet het ook niet”, zei een vrouw die haar blonde haren los om haar hoofd had waaien. Een jongen op een step viel haar bij. Het was geen wanhoop, maar berusting. De rij mensen haalde hun schouders op. Ze smolten in de zon en ik bleef verbaasd achter.

Een schaap in de eindeloze grasvlakte staarde me met zijn holle ogen aan.

“Ga terug” zei de stem uit mijn navigatiemachine.

Maar er was toch niks om naar terug te gaan. Ineens bedacht ik dat ik het ook allemaal niet wist en dat ik helemaal geen zin meer had om te luisteren naar mensen die beweerden ‘het’ wel te weten. Wie erbij horen en wie niet en waarheen enzo. In een klap ontstonden grenzeloze mogelijkheden. Ik schakelde het navigatiekastje uit en dacht aan hoe veel beter we af zouden zijn als we niet langer naar antwoorden op grote vragen zouden zoeken maar gewoon maar een beetje deden wat ons goed leek.

Bijna 21 september

2005-09-20T21:24:00.000+02:00

Het lijkt er op dat de herfst in aantocht is. Een paar weken terug nog was het geen probleem om gewapend met stokbrood en rosé de halve nacht op het balkon door te brengen. Inmiddels zijn niet alleen mijn viooltjes onomkeerbaar overleden door gebrek aan warmte, maar word ik zelf al bij het opkomen van de maan door gure tochtstromen weer het huis in gejaagd.

Dit zijn de laatste middagen in het Vondelpark, de laatste evenementen in de openlucht waar half Amsterdam zich installeert op driehonderd meter Prinsengracht en de bewoners de andere helft van de stad bij hen thuis uitnodigen. Daar waar niemand klaagt over de acrobatische toeren die ze moeten uithalen om binnen te komen, omdat ze weten dat het een voorrecht is om daar binnen te zitten en niet verpletterd te worden tussen de massa. Misschien was u er ook bij, wellicht kunt u de volgende keer uw elleboog wat minder hard in mijn maag drukken.

De laatste toeristen die hulpeloos in de trein zitten die op Sloterdijk is gestrand, omdat een andere trein de route tot Centraal voor een week onbruikbaar heeft gemaakt. En dag laatste toeristen die de laatste hotdogs kopen op het Museumplein. De laatste winkeliers op hun stoepjes voor de deur met een kopje koffie en de krant en een lach voor de voorbijganger.

De laatste brug open om twee uur ’s nachts om de bootjes van de staande mastroute door te laten. En bijna de laatste dagen tot Sinterklaas en Kerst. Of loop ik nu te hard van stapel?

In huis is het zo mogelijk nog kouder dan buiten en ben ik met dikke truien en een bodywarmer aan aan het werk. Ik maak elke avond een ovenschotel, omdat dan de keuken in ieder geval nog een beetje opwarmt. Klinkt dit als een afscheid? Nee hoor, de kachel steek ik nog niet aan, ik weiger de seizoenen te laten winnen.

Brand!

2005-09-12T10:57:00.000+02:00

Stel, je woont op drie hoog en kunt je huis alleen in of uit via het trappenhuis. Het geval wil dat ik in een dergelijke woning verblijf. Hoewel het in theorie mogelijk en sneller zou zijn om uit het raam te springen om op straat te komen ga ik liever een paar keer per dag een stuk of vijftig treden op en weer af dan dat ik vlug op straat ben, maar vervolgens niet meer verder kan omdat mijn benen daarvoor eerst gereconstrueerd moeten worden.

Laatst vroeg ik me af wat te doen als je niet door het trappenhuis kunt. Bijvoorbeeld als er een wild beest is binnengedrongen (zie de theorie over nijlpaarden), of een onoplettende buurman zijn halve huisraad tijdelijk op de gang heeft geparkeerd, of als diezelfde buurman met zijn sigaret aan in slaap is gevallen.

Vooral het laatste geval baarde mij zorgen. Een wild beest valt te dresseren (zie mijn belevenissen met Tom), over huisraad kun je heen klimmen, maar van een vlammenzee kun je maar beter gewoon wegrennen.

Ik belde dus de brandweer om te vragen of ik in een dergelijk geval beter van het voor- of het achterbalkon kon springen. Hij raadde me beide af en droeg me in plaats daarvan op om natte handdoeken opgerold tegen de deuren te leggen en rustig op het balkon te wachten tot een van zijn collega's me naar beneden zou halen. Ik telde dus mijn deuren en mijn handdoeken en was weer gerustgesteld.

Tot ik op een avond een schroeiende brandlucht rook. Ik inspecteerde het gas, ik keek in het trappenhuis en gluurde naar binnen bij de buren.

Niks.

Mijn buurvrouw rook het ook en we besloten alarm te slaan. Ik haalde alle vuile handdoeken uit de was, pakte mijn fotoalbums in mijn rugzak en was verrast dat ik binnen vijf minuten een grote rode auto met zwaailicht voor mijn deur zag stoppen en drie paar mannen in hittewerend pak mijn trap op kwamen gestormd.

Terwijl ze over het natte wasgoed heen stapten keken ze inspecterend in de rondte. Ze waren duidelijk beteuterd geen vlammenzee en hulpeloos spartelend meisje aan te treffen. Sterker nog: “mevrouwtje, als er brand is dan had ik dat wel geroken”. Dat ik het inderdaad rook was onvoldoende bewijs en met een blik van afkeuring over zo veel onwetendheid verlieten ze mijn huiskamer weer.

De volgende dag constateerde ik dat er een vliegje in de lamp was gecremeerd.

Opvoeden van andermans kinderen

2005-09-05T23:15:00.000+02:00

De oplettende stadsbewoner heeft de afgelopen week zijn conclusie als het goed is getrokken: het collegejaar is weer begonnen. Maar vergis u niet; de uren die aankomende studenten nu doorbrengen in de kroeg of op de dansvloer zullen binnen enkele maanden ruimschoots gecompenseerd zijn door nachten met grote stapels nog door te worstelen collegeaantekeningen en boeken voor het tentamen van de volgende ochtend.

Vastbesloten om niet in die valkuil te stappen zat ik reeds deze week met mijn studieboeken in de trein. Er is geen betere plek om te studeren: geen afleiding in de vorm van andere dingen die ook te doen zijn, geen ander geluid dan het kalmerende gezoem van trein over de rails en niet te vergeten elk half uur een verplichte korte pauze op het volgende station.

Maar dat ging deze keer niet op.

Aan de andere kant van het gangpad zat een gezin met twee jongetjes wiens namen ik niet zal onthullen, ook al werden ze herhaaldelijk door de coupé gekrijst. Als de een niet tegen de ander schopte, dan ging de ander wel op zijn broers hoofd zitten. Als de een wilde zitten, dan ging de ander daar liggen. En als de een zei van niet, dan vond de ander van wel. Met gemiddeld 150 decibel stemgeluid.

De ouders zaten tegenover de kinderen en negeerden het steeds groter wordende slagveld met stoïcijnse kalmte. Zo nu en dan vroeg de moeder therapeutisch “waarom doe je dat nou? Laat hem even met rust”. Af en toe zei de vader “Hè hou op jongens”. Daar bleef het bij.

Ik had mijn opvoedkundige technieken al klaar. Hup, jongetjes allebei op een andere bank, ouders ertussen, probleem opgelost. Of voilá een pen en een stukje papier en nu lekker tekenen. Of desnoods een verkenningsronde maken door de trein. Mogelijkheden te over.

Ik stond op het punt om de oudste van een jaar of negen streng toe te spreken, want het was duidelijk dat hij de grootste etter was en bovendien zijn ouders geraffineerd in zijn voordeel wist te manipuleren. “Luister eens”, zou ik zeggen, “jij komt nu op de lege plek naast mij zitten en houdt verder je mond”.

Terwijl de televisie cursussen opvoeden aanbiedt en ouders volgens de laatste cijfers 25% meer hulp vragen bij het in toom houden van hun kinderen deed ik niks en wilde niemand in het treinstel de stap wagen om in te grijpen. De volgende keer zeg ik het, dan voorkom ik misschien een ontwricht gezin en zeker een ontwrichte studie.

Ophokken

2005-08-27T13:21:00.000+02:00

Ik heb geen ziektes, ik heb kwaaltjes. Maar vandaag lijkt het er op dat ik daadwerkelijk getroffen ben door een virus. Langzaamaan begin ik steeds meer te vrezen dat het het vogelgriepvirus betreft. U weet, dit virus is een sluipmoordenaar die zich vanuit het oosten (welk kwaad komt er niet vandaan?) geleidelijk naar ons land beweegt.

Gelukkig geldt daar nu een exclusieve ophokplicht, want anders is het voor dit soort ziektekiemen een waar paradijs. Honderdmiljoen kippen, dagelijks transport van miljoenen dieren over de Nederlandse wegen en zestig procent bedoeld voor de export. Daar kun je niet zomaar antivirussen in spuiten, want dan zit je met 850.000.000 kilo onexporteerbare kipfilets.

Ik wens het Nederlandse pluimvee sterkte, maar ik ben niet bang dat ik onder de griep bezwijk. Zo meteen zal ik een hap verse buitenlucht nemen. En daarna een bordje kippensoep.

Ontmoetingsplekken

2005-08-17T17:05:00.000+02:00

Na een dag werken spoedde ik mij naar de ANWB in een verre uithoek van het Museumplein. Ik doe mijn werk met bijzonder veel inzet, waardoor ik na afloop wat uiterlijk betreft een enigszins verwilderde indruk maak. Bezweet, in kapotte broek en met haren als een geschrokken hyena of volgens de laatste trend van Kinki-kappers, zo u wilt.

“Mag ik iets vragen”, klonk er naast me. Ik taxeerde even de omgeving en bedacht me dat ik lang genoeg in deze buurt had gewoond om de man te wijzen naar het Concertgebouw, het Rijksmuseum of een obscuur straatje en antwoordde instemmend.

“Zou je nader met mij kennis willen maken?” Ik rekende op een straatnaam en excuseerde mij, “wat zei u?” Nee, ik had het goed verstaan, hier was sprake van een eenzaam manspersoon, per fiets zwervend over het Museumplein en blijkbaar zo hard op zoek naar gezelschap dat hij uit pure wanhoop post had gevat voor de deur van de ANWB en zijn oog liet vallen op mij.

Een blik op mijn horloge en ik moest hem teleurstellen, want de trein wacht nooit als jij zelf te laat bent.

Op het station nam naast mij op de bank een jongeman plaats. Hoewel ik overduidelijk bezig was een boek te lezen begon hij aan een weldoordacht kruisverhoor om alles over mij te weten te komen, mijn korte of ontwijkende antwoorden ten spijt.

Is een complot gaande om mij in te lijven in een loverboys-circuit? Of is er geen gelegenheid contact te leggen met meisjes in de vertrouwde omgeving van deze mannen? De import van bruiden uit de Filipijnen, Marokko en Oost-Europa duidt op het laatste. Leggen deze mannen een verband tussen vervoermiddelen en de kans van slagen in de liefde? Eerst met de fiets, dan met de trein en tenslotte met het vliegtuig.

Mij een zorg

2005-07-10T23:36:00.000+02:00

Nietsvermoedend belde ik aan in een huis in het centrum op twee hoog. Daar zat ze in haar pijama, voeten op een bevlekt doekje, as op de vloer, haren ongekamd en zwermen fruitvliegjes in de keuken.

Ik werk in de thuiszorg en vraag me meestal af waarom ik drie uur licht huishoudelijk werk moet uitvoeren in huizen waar nog niet het minste stof op de televisie ligt. Maar deze keer betrof het geen licht huishoudelijk werk meer, eerder grondige renovatiewerkzaamheden.

De poep zat niet alleen in korsten op het laken van het bed, ook het matras was op meerdere plaatsen doordrenkt van allerhande smerigheden. Zelfs op de vensterbank was op onnavolgbare wijze vastgekoekte stront beland. Toen ik de deur van de badkamer opendeed had ik net tijd om me te verwonderen over hoe iemand diarree in stromen over de rand van de wc kan spuiten, voordat ik kokhalzend de deur weer dicht deed.

Wat was ik blij dat ik mijn eigen handschoenen mee had genomen, want echte schoonmaakaccesoires waren niet voorhanden.

Veel hoefde ik niet schoon te maken. Mevrouw was al lang blij met een kop soep, want ze had in drie dagen niet gegeten. Haar handen en voeten waren aangetast door een mysterieuze ziekte, waardoor ze vrijwel niet kon lopen en een sjekkie draaien al te veel was. (Dat kan ik inmiddels dus ook.)

Verbaasd en enigszins ongerust belde ik mijn baas. Iemand die niet meer kan koken en douchen heeft behoefte aan meer hulp dan een wekelijkse stofzuigsessie. De wijkverpleegkundige en maaltijdbezorgdienst leken mij beide niet overdreven.

Maar nee, mevrouw zat in een vicieuze cirkel van alcoholverslaving en meer kon haar niet geboden worden. Ze deed het immers zelf. "En wat als ik die zooi laat liggen?", informeerde ik. Dan blijft die daar gewoon liggen. "We wachten tot ze zich laat opnemen", was het montere devies van het hoofd Zorg.

Nogal een schril contrast met de dametjes op leeftijd, hun televisies en hun emmer met afstofgereedschap voor ieder object in de kamer. Typisch hoe de mensen die de hulp het allerhardst nodig hebben het snelst worden opgegeven.

Fantasie in zomerhitte

2005-06-24T19:26:00.000+02:00

Met zijn vieren kwamen ze binnen, allemaal in gezelschap van een minimensje. Het was half twee ’s middags en de zon brandde genadeloos.

“Hoe jij hem draagt is eigenlijk wel handig”, zei het ene meisje tegen haar vriendin die de baby naar kangaroe-model in een zak aan haar buik had bevestigd. Zelf probeerde ze ondertussen met een gigantische mand met kind in de ene hand en het onderstel van een moderne kinderwagen in de andere een plekje in de tram te verwerven. Zodra ze de mand op een bank had gezet liep ze met het onderstel terug naar de rest.

“Kijk als je dit nu zo indrukt, dan kun je het opklappen”, zei het meisje met de draagzak. Wat handig. Het onderstel kon dubbelgeklapt worden. Terwijl de tram optrok en weer stilstond gingen ze even oefenen met het mechanisme. Het uitklappen ging minder soepel.

Ik probeerde een kleine inschatting te maken. De pasgeborenen waren een maand of twee oud, zo maakte ik op uit het gesprek. Hen zelf schatte ik zo begin twintig. Kenden ze elkaar al langer? Grappig, zo’n vriendinnengroepje dat in de eerste klas samen het eerste sigaretje rookt, met z’n vieren vergezeld van hun vriendjes stiekem naar de bioscoop gaat, gezamenlijk eindexamen doet, getuige is op elkaars huwelijk en dan tegelijk zwanger is.

Oh nee, ze zijn natuurlijk niet getrouwd, iets te jong daarvoor.

De mand met het kind bewoog vervaarlijk heen en weer telkens als de tram een bocht nam. Ik hield hem maar goed in de gaten, want niemand anders leek er op te letten en de jonge passagier maakte zelf ook geen geluid. Het kindje woog, zo hoorde ik, maar zeven en een halve pond. Het leek me dat er niet veel voor nodig zou zijn wilde het mobiele bed kapseizen.

Nu ze geen last hadden van hun kleine gezelschap –twee sliepen in de kinderwagen, één in de draagzak en één in de mand- ging het gesprek vrij uit.

“De mijne gaat altijd kwijlen als ik hem zo vasthoud”. “Nou dat is niks vergeleken bij die van mij, die maakt de vreemdste geluiden als ik er in knijp”. “Echt waar? Deze is altijd muisstil”.

Hobbeldebobbel, we denderden over een brug naar beneden. De buggy’s vlogen tegen de achterwand van de tram aan.

“Hoe zwaar is die van jou eigenlijk?” Toen bleek dat nummer drie wel erg klein was voor zijn leeftijd, was vriendin vier zo aardig om daar direct het positieve van in te zien: “wel mooie slanke armpjes heeft hij hoor”.

Zelf waren de dames ook weer aardig in vorm. Jammer dat ze voorlopig waarschijnlijk niet meer naar Club More konden.

“Wel warm hoor, met die zak”. Ik kon het me levendig voorstellen, het was ook zonder zak bijzonder broeierig. “Ik doe hem even af”. Niet veel later lag het draagsysteem in de hoek. Een jongeman keek terwijl hij instapte goedkeurend naar het zojuist zichtbaar geworden decolleté.

Even leek het of een oudere mevrouw zich in het gesprek wilde mengen om te zeggen welk merk brokken het voedzaamst was en waar je ze het beste kunt uitlaten. Maar de tram was alweer gestopt. Ze moesten eruit.

“Mevrouw!”, riep ik, “u vergeet wat!” Maar ze hoorden me niet en voor ik het wist waren we alweer vertrokken.

Ongewenste gasten

2005-06-22T23:16:00.000+02:00

Ze gebruiken het fietspad als hangplek, denken dat zij de belangrijkste wezens op aarde zijn, eten bijzonder ongezond en verstoren je slaap met hun lawaai. Amsterdam kent –u raadt het al- een duivenpopulatie om u tegen te zeggen. Een speciale teldienst kwam op twaalfduizend waarneembare exemplaren in 2001. Hoewel in oude folklore wordt gezongen over “duifjes op de Dam” alsof ze exclusief daar te bezichtigen zijn, is ook in de andere stadsdelen niet te ontkomen aan de terreur van deze vliegende ratten.

Dat geldt niet in de laatste plaats voor het gebied waar ik woon. Wat duiven in de winter doen is mij een raadsel – trekken ze naar een warmer gebied, houden ze een winterslaap? – maar dat ze in de zomer hun hoofdresidentie op mijn dak en het balkon eronder hebben is in ieder geval duidelijk.

Zodra er maar enigszins sprake is van lente word ik ’s ochtends gewekt door een monotoon, maar doordringend keelgeluid. Zou het een vorm communicatie zijn? Of lijdt de soort zodanig onder de grootschalige inteelt dat bepaalde processen niet meer helemaal verlopen zoals de bedoeling is?

In ieder geval is het resultaat dat ik ruw uit mijn slaap word gerukt voordat mijn wekker zelfs maar is afgegaan.

Omdat ik duiven uit mijn geboorteplaats ken als vriendelijke vogels die vrolijk koerende geluiden maken duurde het even voordat ik doorhad dat dezelfde diersoort in de grote stad een radicale transformatie ondergaat. Hun zachte gemurmel wordt binnen de ring van de A10 een luid geloei, hun alertheid verandert in lome onverschilligheid en hun formaat kan zich meten met dat van een kat.

Mijn plan was om de duiven op zo’n manier te conditioneren dat ze liever niet meer onder mijn raam zouden gaan zitten vóór tien uur ’s ochtends. Daarvoor moesten ze iedere ochtend de stuipen op het lijf gejaagd worden en dat kon prima door vanuit mijn bed een harde klap tegen het raam te geven.

Hoewel tijgers, vlooien en poedels uitmuntend reageren op deze wijze van dresseren leverde het bij de duif een probleem op. De duif was na een dag of vier zodanig aan het vreemde geluid gewend dat hij niet wegvloog, laat staan er van stilviel.

Vanaf dag zes opende ik als extra afschrikmiddel de gordijnen, stelde mij op een strategisch punt op en terwijl ik zo lelijk mogelijk keek en sloeg tegen het raam. Het gewenste effect werd bereikt en ik kon weer rustig verder slapen.

Tot vandaag. Ik wist zeker dat ik hem hoorde, maar op het balkon was hij nergens te vinden. Bizar. Omdat ik in verband met een op te stellen plan C wel wilde weten waar het geluid vandaan kwam trok ik het andere gordijn voor de balkondeur open. Ook in die hoek niks te zien. Wel werd het ineens stil.

Plotseling zag ik hem! Hij was niet alleen, maar zat broederlijk naast een soortgenote. Verbaasd en enigszins verongelijkt keken ze omhoog vanaf hun nieuwe plek. Net over de drempel van de deur, direct voor mijn blote voeten op het wollige tapijt, beschut tegen weer, wind en mijn dagelijkse verstoring van hun ochtendritueel.

Wat de mensen ook zeggen over hangjongeren, ze zitten in ieder geval niet in je slaapkamer.

Loslopend wild

2005-06-11T22:34:00.000+02:00

Een tijdje terug fietste ik van het station naar huis en viel mijn oog op een konijn. Ik was zeer verheugd, want sinds ik in de grote stad woonde had ik geen konijn meer in het wild gespot. En eerlijk gezegd verwachtte ik er ook geen tussen het kantoor van Elsevier, de Belastingdienst en het spoor van lijn 12 te vinden.

Een tijdje later vielen mij op dezelfde route twee konijnen op. En ondanks dat er wordt opgeroepen om de jacht op het konijn stil te leggen en de konijnenpopulatie in Nederland door allerlei fatale ziektes schrikbarend snel schijnt af te nemen was het de keer daarop weer raak, ik telde zeker vijftien konijnen op meerdere plekken naast de route!

Afgezien van het feit dat ik me afvraag hoe snel konijnen zich kunnen vermenigvuldigen rijst bij mij een nog veel prangender kwestie. Hoeveel nijlpaarden zouden me opvallen als ik daar vanaf morgen eens extra naar zou uitkijken?

Werkzaamheden

2005-06-07T17:41:00.000+02:00

In Amsterdam is het de komende jaren niet mogelijk om over de reguliere wegen naar je plaats van bestemming te komen. De aanleg van de Noord-Zuidlijn en allerhande stadsrenovatiewerken zorgen ervoor dat het halve centrum is verworden tot een bouwput. En de werkzaamheden beperken zich niet tot de grachtengordel; ook in mijn buurt is men druk bezig.

Dat betekent onder andere dat ik ’s ochtends als ik in allerijl nog net de tram denk te hebben gehaald deze helaas niet langer stopt bij mijn halte (vanaf vandaag voor onbepaalde tijd opgeheven wegens werkzaamheden).

Het betekent ook dat ik tegenwoordig niet meer rechtstreeks het fietspad van de hoofdweg op kan fietsen, maar eerst een stuk over de stoep of over de trambaan moet rijden. Gisteren koos ik de stoep.

Na een paar meter zag ik een bezemsteel dwars over de stoep liggen. Ik dacht aan mijn lessen uit Tom en Jerry en besloot om niet over de bezem heen te rijden, maar een kleine manoeuvre langs de gevels van de huizen te maken.

“Niet hier! Niet hier!”, riep de man die plotsklaps opsprong van de drempel van het huis naast de bezem. Hij was klein van postuur, grijs van krullend haar en moest wel een reden hebben zich zo verdekt op te stellen. Ik dacht dat hij me wilde behoeden voor een laaggespannen draadje of glasscherven, maar het bleken zijn kinderen te zijn die een gevaar vormden terwijl ze op onvoorspelbare momenten over de stoep naar buiten kwamen rennen.

Ik begreep niet waarom de bezem dan zo was gepositioneerd dat je in ieder geval onmogelijk iemand naar buiten kon zien komen, omdat je onvermijdelijk te dicht langs te gevel rijdt. Maar altijd bereid tot inschikken bood ik al nederig mijn excuses aan en verklaarde dat ik helaas gedwongen was een stukje stoep te nemen. Daarbij wees ik ter onderbouwing naar de anderhalf meter diepe kuil die zich links van de stoeprand bevond waar eerder het fietspad was geweest.

De kleine man hief daarop zijn been en gaf een paar welgemikte schoppen tegen mijn achterwiel.

“Doe effe normaal man, je gaat toch niet zo tegen een fiets schoppen!”, brulde ik over de Admiraal de Ruyterweg. Even stond ik versteld van mezelf, maar ik herwon mijn kalmte, overzag de situatie en besloot mijn weg te vervolgen.

“Ga dan maar aangifte doen!”, riep het mannetje schuldbewust.

Helaas kan ik pas in 2007 weer bij het politiebureau aan de overkant van de weg komen.

Zoenen

2005-05-28T21:12:00.000+02:00

De theorie gaat dat hoe creatiever het beroep, hoe kleffer de mensen. In kunstzinnige kringen wordt het vrijelijk en plein public uiten van allerhande emoties hartstochtelijk gecultiveerd en zodra het zich voordoet volgen direct groepsknuffelsessies om de vreugde of het verdriet te delen. Musicalsterren vliegen hun collega’s te pas en te onpas om de hals, televisiepresentatoren begroeten elkaar bij iedere gelegenheid als waren het langverloren geliefden. Alleen voor schrijvers schijnt afstandelijkheid de norm te zijn.

Tegenwoordig houd ik me met enige regelmaat op in het gezelschap van musici. Hoewel zij in theorie wat Einzelgängerei betreft niet onder zouden moeten doen voor schrijvers (immers, zes uur per dag toonladders spelen is niet echt de manier om onder de mensen te komen), heeft de praktijk uitgewezen dat men elkaar na vier dagen behandelt als naaste familieleden.

Waar is de afstandelijke hartelijkheid gebleven?

Ik wacht vol spanning op mijn pakketje.

Huisdieren

2005-04-14T10:51:00.000+02:00

Sinterklaas heeft mij in december voorzien van een prachtig aquarium. Op dit moment staan er (ook hele mooie) tulpen in, maar voor die tijd heeft het dienst gedaan als woonplaats van een eendje.

Ik ben alvast hard bezig mensen te doordringen van het belang van een witte eend op mijn toekomstige landgoed. Daar zal uiteraard een riante eendenvijver aanwezig zijn, of in ieder geval een badkuip als permanent onderkomen. Omdat het aquarium nogal krap lijkt voor een beetje op leeftijd gekomen, donzige witte eend was mijn bewoner geel en van plastic.

Lustig dobberde hij er op los. Tot ik op een dag constateerde dat hij was verdwenen. Nadere inspectie stelde mij enigszins gerust: hij had een schutkleur aangenomen en leek daardoor erg op het door algen groen gekleurde water. Omdat ik niet zeker weet of algen parasiteren op hun groeiplaats heb ik de eend maar verwijderd.

Maar als straks de tulpen uitgebloeid zijn lijkt een nieuwe levende bewoner mij wel gezellig. Ik dacht aan guppies: klein (dus eten weinig, dus hoeven niet veel gevoerd te worden), kleurrijk (past goed in het interieur) en uitermate geschikt om een aquarium als habitat te hebben.

Inmiddels ben ik op zoek naar een ervaringsdeskundige, want toen ik "guppies" intypte op Google om me alvast op de hoogte te stellen van hun ideale watertemperatuur en gemiddelde leeftijd stond er in de top 3 (spreekbeurt van Simon en Emiel Weide niet meegeteld) de volgende site... Toch maar een pantoffeldiertje nemen?

Trappers

2005-04-11T15:04:00.000+02:00

Wie dacht dat het vervelend was om met de trein te reizen overschat de rest van het openbaar vervoer. Terwijl de meeste intercity’s zonder noemenswaardige problemen van vertrek- naar eindpunt gaan met ondertussen de mogelijkheid om een krant te lezen, achterstallige telefooncontacten te onderhouden of naar het voorbijzoevende landschap te kijken, is dat in de bus wel anders.

Niet alleen is het uitgesloten in de bus een boek te lezen en bieden de meeste routes alleen uitzicht op voorbijzoevend verkeer, er is niet veel voor nodig of je bus rijdt maar eens in het uur (en is net vijf minuten weg). De bus neemt bovendien per definitie niet de snelste route. Wat doe je dus om dit soort leed te vermijden? Je gebruikt een vouwfiets! Mag gratis in de trein en brengt je vervolgens zelfs in plaatsen waar je alleen met de belbus (uur van tevoren reserveren en bestuurd en onderhouden door een AOW-er) kunt komen.

Voor de zekerheid ga ik altijd met de vouwfiets.

Toen ik gisteren laat weg wilde van een feestje kwam mij dat bijvoorbeeld bijzonder goed uit. Een vriend die met een grote auto was gekomen en samen met mij als laatste was achtergebleven kon mij mooi droog en met fiets thuis afzetten als we die even zouden opvouwen.

Zijn Citroën had in het verleden bewezen voldoende bagageruimte te hebben voor eten voor zeventig man voor een dag. De fiets kon –zo bleek nadat we ze allemaal hadden geprobeerd- met geen mogelijkheid in de kofferbak. Wat wij over het hoofd zagen was dat de eerdere lading dat niet voorzien was geweest van trappers.

Ik zag de spreekwoordelijke bui al hangen: de fiets moest weer worden uitgevouwen. De laatste keer dat een medereiziger zo vriendelijk was geweest om de fiets in mijn afwezigheid zo klein mogelijk op te vouwen bracht ik de tijd tot de aankomst van de volgende trein door met het vechten tegen het vastgeroeste mechaniek.

De fiets was met zijn wielen onvermijdelijk in het voordeel, zeker nadat ik overging op wild schoppen tegen het scharnier dat muurvast zat en bleef zitten. In dolle bewegingen stuiterde ik achter het rijwiel aan over het perron terwijl ik probeerde op zijn minst mezelf rechtop te houden, ondertussen vriendelijk lachend naar de voorbijgangers. Zij wierpen mij op hun beurt meewarige blikken toe en alsof het mijn welverdiende straf was opgezadeld te zitten met een dergelijk probleem kwam geen van hen mij te hulp.

Eenmaal weer terug in het oorspronkelijke model probeerde ik niet al te opvallend het zweet weg te wissen. Nonchalant liep ik met mijn fiets naar de trap uit het station omlaag. Daar was na de verbouwing eindelijk een fietsgoot in gemonteerd.

Het had erger kunnen zijn: met een fiets in een hoek van 45 graden over straat rijden is lastig, laat staan die in de fietsgoot te krijgen. Tevreden met de goede afloop manoeuvreerde ik –hopla- in een keer beide wielen in de goot en begon de afdaling. Tot ik onder luid gekraak abrupt tot stilstand kwam.

Er klonk gegniffel van perron 1a. De trappers waren te breed voor de goot.

Vergeef mij

2005-04-03T14:50:00.000+02:00

Toen mijn ene muis zich drie keer liet vergiftigen begon ik eerst te twijfelen aan mezelf en vervolgens aan de hoeveelheid muizen die zich ophouden binnen mijn territorium. Muizen hebben de wonderbaarlijke eigenschap uit het niets te ontstaan en overal tegelijk te zijn, dus de enige manier waarop ik een diagnose kon stellen was door muizen te vangen.

Aangezien het gif er binnen een week doorheen was ben ik overgegaan op handige muizenvallen. Een op het aanrecht en een achter de kachel in de andere kamer.

Empirisch onderzoek had uitgewezen dat de muis zich achter de kachel bevond en toen ik hard riep dat ik hem gezien had bleef hij daar voorlopig zitten.

"Mwahaha", dacht ik en smeerde nog wat pindakaas op de val die -inderdaad- bij elke lichte aanraking dichtklapte.

Vol vertrouwen ging ik slapen - een muis in mijn bed hoefde ik niet opnieuw te vrezen, want op alle routes naar de slaapkamer stond nu een bijzonder aanlokkelijke klodder pindakaas (met een val er omheen, maar dat kon je aan de pindakaas niet zien).

En ja! De volgende ochtend lag er een muis in de val op de keukenvloer. Althans, naast de val, want behalve zijn staart leek hij er vrij goed vanaf te zijn gekomen. Zielig dat hij in zijn sparteling van het aanrecht is gevallen dacht ik nog.

Maar wat zag mijn oog? Lijd ik toch aan waanbeelden? Op het aanrecht stond de val ook!

Je raadt het al - de gulzige muis achter de kachel heeft zich met een poot en een staart in de val nog meters verder weten te slepen tot hij zich midden in de keuken voor dood hield.

Zijn muismoedige poging zich onder het vloerkleed te verstoppen toen ik eraan kwam hielp niets. Tom IV (I, II en III waren al eerder onder mijn wreedheden bezweken) was niet langer flitsend snel en aan de val (die hij niet onder het kleed kreeg) kon ik zien waar hij was.

Daar ging ik dan, met Tom luid piepend in een theedoek van drie hoog naar beneden, waar ik hem heb vrijgelaten op het grasveldje voor de deur.

Ik weet niet welke natuurlijke vijanden hij heeft in stedelijk Amsterdam, maar ik weet wel dat hij die nu nooit meer kan ontwijken.

(Gelukkig kan hij die drie trappen ook niet meer op.)

Vergeef mij!

Officiele opening

2005-04-01T22:58:00.000+02:00

Zo, nu ik zo nu en dan kan profiteren van de draadloze internetverbinding van mijn buren (niet doorvertellen) ga ik de hele wereld op de hoogte houden van wat er gebeurt in de stad!